Przyimek „mit”

Przyimek „mit”

Dzisiaj przygotowałam dla Was post o zastosowaniach przyimka „mit”. Z kategorii gramatycznej kolejne będą posty o przyimkach „samt”, „mitsamt” oder „nebst”.


Przyimek mit:

1. Wyraża współdziałanie,  w danej czynności z jedną lub więcej osobami:

Sie ist mit mir in die Stadt gegangen. – Poszła ze mną do miasta.
Willst du mit uns ins Kino gehen? – Czy chcesz iść z nami do kina?

2. Wyraża wzajemność w danej czynności:

sich mit jemandem unterhalten – rozmawiać z kimś
mit jemandem streiten – kłócić się z kimś

3. Wyraża przynależność:

ein Computer mit Internetzugang – komputer z dostępem do Internetu
eine Familie mit Kindern – rodzina z dziećmi
ein Buch mit einem interessanten Anhang – książka z ciekawym suplementem

4. Wyraża włączenie czegoś do czegoś, uwzględnienie:

eine Flasche mit Pfand – butelka z fantem
ein Zimmer mit Bad – pokój z łazienką

5. Wyraża, że dana rzecz coś zawiera:

eine Villa mit 15 Zimmern – willa z 15 pokojami
eine Flasche mit Wasser – butelka z wodą

6. Wyraża okoliczności towarzyszące, sposób wykonania danej czynności:

mit Appetit essen – jeść z apetytem
mit Fieber im Bett liegen – leżeć z gorączką w łóżku
etwas mit Absicht tun – robić coś celowo (umyślnie)

7. Wyraża środek pomocniczy, materiał, z którego pomocą dana czynność jest wykonywana:

die Hände mit Seife waschen – myć ręce mydłem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Boot fahren – płynąć łodzią
alles mit Butter kochen – gotować wszystko z masłem (z użyciem masła)
jeden Nachtisch mit Zucker zubereiten – każdy deser przygotowywać z cukrem

8. Wyraża pewien ogólny związek pomiędzy czasownikiem a dopełnieniem:

Was ist los mit dir? – Co się z tobą dzieje?
langsam voran mit der Arbeit gehen – powoli postępować z pracą (robić powolne postępy)
es geht bergab mit ihnen – oni mają się coraz gorzej
Raus mit dir! – Wynoś się!

9. Jest często częścią przydawki przyimkowej:

er mit seinen komischen Hobbys – on ze swoimi dziwnymi hobby
Der ist verrückt mit seinen vielen Autos. – On ze swoimi wieloma samochodami jest szalony.

10. Określa równoczesny bieg dwóch rzeczy:

mit der Strömung rudern – wiosłować wraz z prądem
mit der Zeit gehen – iść z czasem

11. Określa zakończenie procesu, wydarzenia w pewnych kontekstach: 

mit (dem) Einbruch der Dunkelheit (można też powiedzieć: bei Einbruch der Dunkelheit) – wraz z nastaniem ciemności
Mit 29 (Jahren) bin ich selbstbewusster. – W wieku 29 lat jestem bardziej pewna siebie.
mit 90 Jahren sterben – umrzeć w wieku 90 lat
Mit dem heutigen Tag hat sich vieles geändert. – Wraz z dzisiejszym dniem wiele się zmieniło.

Należy dodać, że przyimek „mit” bardzo często wyraża polski narzędnik, który odpowiada na pytania „kim? czym?” 

„Mit” łączy się z celownikiem, dlatego też powiemy:

mit einem Kuli schreiben – pisać długopisem
die Schokocreme mit einem Löffel verrühren – mieszać krem czekoladowy łyżką
mit dem Auto fahren – jechać samochodem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Zug reisen – podróżować pociągiem
Fotos mit einem neuen Fotoapparat machen – robić zdjęcia nowym aparatem
Brot mit einem Messer schneiden – kroić chleb nożem

Przyimek „mit”

Słowa i konteksty. Część 3

Dzisiaj nadeszła kolej na trzecią część serii „Słowa i konteksty”, gdzie omawiam kilka znaczeń danego słowa. Tutaj znajdziecie poprzednie części:

Słowa i konteksty. Część 1

Słowa i konteksty. Część 2

1. die Seite, -n – bok (ciała), strona (np. książki, ulicy), aspekt, problem 

Der Mann ist auf einer Seite gelähmt. – Mężczyzna jest sparaliżowany po jednej stronie.

Nach dem ganzen Tag tut mir die rechte Seite weh. – Po całym dniu boli mnie prawy bok.

Auf der anderen Seite der Straße befindet sich die Kreisverwaltung. – Po prawej stronie ulicy znajduje się administracja okręgu (powiatu).

Wir müssen das Problem von einer anderen Seite betrachten. – Musimy rozpatrzyć ten problem z innego punktu widzenia.

2. sich erholen (erholte sich – hat sich erholt) – odzyskać siły, wydobrzeć, wypocząć 

Im Sommer habe ich mich gut erholt. – W lecie dobrze wypoczęłam.

Zum Glück hat er sich von der Krankheit schon erholt. – Na szczęście wydobrzał po chorobie (odzyskał siły).

Die Batterie hat sich über Nacht erholt. – Bateria przez noc się naładowała.

Die Börsenkurse haben sich erholt. – Kursy na giełdzie wzrosły.

3. der Kopf, die Köpfe – głowa

Ich weiß, dass du jetzt traurig bist, aber Kopf hoch! Ich helfe dir. – Wiem, że jesteś teraz smutny, ale głowa do góry!

Sie hat allen Männern den Kopf verdreht. – Zawróciła wszystkim mężczyznom w głowie.

Sie schüttelte verständnislos den Kopf. – Potrząsała głową, nie rozumiejąc.

4. einsam – samotny 

Er ist leider einsam und verlassen. – On jest niestety samotny i opuszczony.

Das Haus ist  einsam gelegen. Es ist unglaublich schwer, es zu finden. – Dom jest położony w odosobnieniu. Jest niewiarygodnie trudno go znaleźć.

Er war eigentlich immer von Menschen umgeben, aber ist trotzdem einsam gestorben. – Tak właściwie zawsze był otoczony ludźmi, ale mimo to zmarł samotnie.

Ich wünsche mich auf eine einsame Insel. – Chciałbym na bezludną wyspę.

5. die Tafel, -n – tablica, tabliczka, tabela, stół

Er isst schon gerne eine Tafel bittere Schokolade. – On chętnie je tabliczkę gorzkiej czekolady.

Die Lehrerin bat den Schüler, das Wort an die Tafel zu schreiben. – Nauczycielka poprosiła ucznia, aby napisał słowo na tablicę.

Wir feiern heute die goldene Hochzeit, eine festlich geschmückte Tafel ist schon fertig. – Świętujemy dzisiaj złote wesele, uroczyście ozdobiony stół jest już gotowy.

Wir haben eine Tafel mit vier Gedecken reserviert. – Zarezerwowaliśmy stół z czterema nakryciami.

Przyimek „mit”

Czasowniki „sehen”, „schauen”, „blicken” i „gucken”

Dzisiaj kolej na czasowniki sehen, schauen, blicken i gucken. Wszystkie mają coś wspólnego z widzeniem, ale czy oznaczają to samo? Czy można ich używać zamiennie? Dziś przedstawię najczęstsze konteksty.

Czasownik „sehen” (sehen – sah – hat gesehen) oznacza „widzieć” – odnosi się m.in. do zmysłu wzroku, umiejętności widzenia. 

etwas nicht sehen können – nie móc czegoś zobaczyć
wieder sehen – zobaczyć ponownie

Ich freue mich, dich hier zu sehen. – Cieszę się, że cię tutaj widzę.

gut sehen – dobrze widzieć
schlecht sehen – niedowidzieć
scharf sehen – widzieć ostro
auf / mit einem Auge sehen – widzieć na jedno oko

Sie kann wieder sehen. – Ona znowu widzi.

aus dem Fenster sehen – widzieć z okna

in die Sonne sehen – patrzeć w słońce

jemandem tief / fest in die Augen sehen – patrzeć komuś głęboko w oczy

zum Himmel sehen – patrzeć w kierunku nieba

sich vom Sehen kennen – znać się z widzenia
sieh mal! – popatrz!

Darf ich mal sehen? – Czy mogę popatrzeć?

siehe oben / unten – patrz wyżej / niżej

sich sehen lassen – móc się pokazać

Ich kann mich so nicht sehen lassen. – Nie mogę się tak pokazać.

sich bei jemandem sehen lassen – pokazywać się u kogoś

Der Nachbar hat sich bei uns lange nicht sehen lassen. – Sąsiad dawno się u nas nie pokazywał.

sich sehen – widywać się

Wann können wir uns sehen? – Kiedy możemy się zobaczyć?

Wir sehen uns am Dienstag. – Zobaczymy się we wtorek.

einen Film sehen – oglądać film

ein Theaterstück sehen – oglądać sztukę teatralną

mal sehen – zobaczymy

Mal sehen, ob er kommt. – Zobaczymy, czy przyjdzie.

Na siehst du! – No widzisz!

so gesehen – z tego punktu widzenia, patrząc na to w ten sposób

Ich sehe das anders. – Widzę to inaczej.

Ich kann so etwas nicht sehen. – Nie mogę patrzeć na coś takiego.

nach jemandem sehen – doglądać kogoś

nach etwas sehen – pilnować czegoś

Die Fenster sehen auf den Garten / nach dem Garten. – Okna wychodzą na ogród.

Die Fenster sehen zur Straße. – Okna wychodzą na ulicę.

schauen – schaute – hat geschaut – wyglądać, spoglądać, patrzeć

aus dem Fenster schauen – wyglądać z okna

ernst schauen – spoglądać poważnie

traurig schauen – spoglądać ze smutkiem

auf die Uhr schauen – spoglądać na zegarek

jemandem fest in die Augen schauen – patrzeć komuś głęboko w oczy

Schau mal! – Spójrz!

nach jemandem schauen – troszczyć się o kogoś

Schau, dass du fertig bist! – Bądź gotów!

darauf schauen, dass… – uważać na to, żeby… / przywiązywać wagę do tego, żeby…

Ich schaue immer darauf, dass ich pünktlich da bin. – Zawsze uważam na to, aby być na czas.

blicken – blickte – hat geblickt – spoglądać, patrzeć 

auf jemanden / etwas blicken – spoglądać na kogoś / coś

zur Seite blicken – spoglądać w bok

ins Gesicht blicken – patrzeć w twarz

aus dem Fenster blicken – patrzeć z okna

nach hinten blicken – patrzeć do tyłu

hoffnungsvoll in die Zukunft blicken – spoglądać w przyszłość z nadzieją

sich bei jemandem blicken lassen – pokazywać się u kogoś

dem Tod ins Gesicht blicken – spoglądać śmierci w oczy

Die Sonne blickt aus den Wolken. – Słońce wygląda zza chmur.

gucken – guckte – hat geguckt – patrzeć, oglądać

Guck mal! – Patrz!

aus dem Fenster gucken – wyglądać przez okno

Fernsehen gucken – oglądać telewizję

durchs Schlüsselloch gucken – spoglądać przez dziurkę od klucza

verwundert gucken – patrzeć ze zdziwieniem

Die Zeitung guckt aus der Tasche. – Gazeta wystaje z torebki.

Das Hemd guckt aus der Hose. – Koszula wystaje ze spodni.

Przyimek „mit”

Czasowniki „erlassen” i „weglassen”

Dzisiaj omawiam kolejne czasowniki zawierające „lassen”. Tutaj możecie znaleźć poprzednie posty z tej serii:

lassen

Dzisiaj kolej na „erlassen” i „weglassen”:

erlassen – erließ – hat erlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemandem die Gebühren erlassen – zwolnić kogoś z opłat

jemandem seine Strafe erlassen – darować komuś karę

Man hat ihm den Rest der Strafe erlassen. – Darowano mu resztę kary.

jemandem die Schulden erlassen – umorzyć komuś długi

die Pflicht erlassen – zwolnić z obowiązku

jemandem die Arbeit erlassen – zwolnić kogoś z obowiązku pracy

einen Befehl erlassen – wydać rozkaz

eine Verfügung erlassen – wydać zarządzenie

ein Gesetz erlassen – wydać uchwałę

eine Rechtsverordnung erlassen – wydać rozporządzenie z mocą ustawy

eine Amnestie erlassen – zarządzić amnestię

einen Haftbefehl erlassen – wydać nakaz aresztowania

Richtlinien erlassen – wydawać dyrektywy, zarządzenia

weglassen – ließ weg – hat weggelassen (czasownik rozdzielny)

jemanden weglassen – puszczać kogoś

Er ließ mich nicht von zu Hause weg. – Nie puścił mnie z domu (nie pozwolił mi wyjść).

etwas weglassen – pominąć, opuścić coś

den Vornamen weglassen – pominąć imię

ein Komma weglassen – opuścić przecinek

Wir müssen diesen Abschnitt weglassen, die Zeit ist knapp. – Musimy pominąć ten akapit, czasu jest mało.

etwas weglassen – rezygnować z czegoś

Ich möchte den Nachtisch weglassen. – Chciałabym zrezygnować z deseru.

Przyimek „mit”

Dwa „dziwne” słowa

Dzisiaj krótki post o dwóch krótkich słowach, które mogą sprawiać kłopoty ze względu na swoją wymowę.

Czasownik „gucken” (patrzeć, oglądać), w którym „g” wymawia się jak „k”. Wiele razy słyszałam, że ktoś szukał w słowniku czasownika „kucken” i nie znalazł, a chodziło oczywiście o „gucken”. Nie wiadomo dlaczego, Niemcy wymawiają na początku „k”. Poprawnie powinno się na początku wymówić „g”, ale prawie nikt tak nie mówi.

aus dem Fenster gucken – wyjrzeć przez okno
Fernsehen gucken – oglądać telewizję
guck mal! – popatrz!

Drugim słowem jest „der Buckel” (garb, grzbiet, plecy), gdzie bardzo często „b” wymawiane jest jak „p”.

einen Buckel haben – mieć garb
Mach nicht so einen Buckel! – Nie garb się!
sich den Buckel kratzen – drapać się po plecach
einen Rucksack auf dem Buckel tragen – nosić plecak na plecach

Przyimek „mit”

Czasowniki „überlassen” i „auslassen”

überlassen – oddać, pozostawić
überlassen – überließ – hat überlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemandem etwas überlassen – oddać coś komuś do dyspozycji

bereitwillig – ochoczo, chętnie
leihweise – tytułem pożyczki, użyczenia
nur ungern – bardzo niechętnie

jemandem etwas überlassen – powierzać coś komuś

die Stadt dem Feind kampflos überlassen – oddać miasto wrogowi bez walki

Sie überließ ihrer Schwester während ihrer Reise das Haus. – Pozostawiła siostrze dom na czas podróży.

Er hat mir sein Auto billig überlassen (verkauft). – Oddał mi tanio samochód (sprzedał).

jemandem die Entscheidung überlassen – pozostawiać decyzję w czyjejś gestii

jemandem die Initiative überlassen – pozostawiać komuś inicjatywę

es jemandem überlassen, etwas zu tun – pozostawić komuś zrobienie czegoś

Es ist dir überlassen, die Entscheidung zu treffen. – Podjęcie decyzji należy do ciebie.

jemandem die Wahl überlassen – pozostawić komuś wybór

Sie überlässt die Kinder der Fürsorge der Nachbarin. – Pozostawia dzieci pod opieką sąsiadki.

etwas dem Zufall überlassen – pozostawić coś przypadkowi

Ich überlasse nichts dem Zufall. – Nie pozostawiam nic przypadkowi.

Überlass das bitte mir! – Proszę, zostaw to mnie!

Überlass das gefälligst mir! – Nie mieszaj się!

jemanden sich selbst überlassen – pozostawić kogoś samemu sobie

jemanden dem Elend überlassen– pozostawić kogoś w nędzy

jemanden seiner Verzweiflung überlassen – pozostawić kogoś w rozpaczy

das Haus dem Verfall überlassen– pozostawić dom
sich überlassen – oddać się czemuś (uczuciom, odczuciom)

sich ganz seinem Schmerz überlassen – całkowicie oddać się bólowi

sich dem Heimweh überlassen– oddać się tęsknocie za krajem

sich seinen Träumen überlassen– oddać się marzeniom
Kannst du mir bitte ein Stück Kuchen überlassen? – Czy możesz mi zostawić kawałek ciasta?
auslassen – pomijać, opuszczać, omijać
auslassen – ließ aus – hat ausgelassen (czasownik rozdzielny)

das Komma auslassen – pomijać przecinek

den Satz, das Wort auslassen – pominąć zdanie, słowo
beim Schreiben versehentlich – niechcący przy pisaniu

eine Gelegenheit auslassen – omijać okazję

kein Geschäft auslassen – nie omijać żadnego interesu

keine Chance auslassen – nie omijać żadnej szansy

das Dessert auslassen– ominąć deser
die Weste, den Mantel auslassen – nie zakładać kamizelki, płaszcza

seine Wut an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swoją wściekłość

seine schlechte Laune an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swój zły humor

seinen Ärger an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swoją złość

das Licht auslassen – zostawić wyłączone światło

den Fernseher auslassen – zostawić wyłączony telewizor

den Hund auslassen – wypuścić psa
Butter auslassen – rozpuścić / roztopić masło

Speck auslassen – roztopić słoninę

sich über jemanden / etwas auslassen – wypowiadać się o kimś / o czymś

Sie hat sich nicht näher über das Thema ausgelassen. – Nie wypowiedziała się bliżej na ten temat.

Er ließ sich eingehend über ihr Missgeschick aus. – Wypowiedział się szczegółowo o jej niepowodzeniu.

Er hat sich mächtig über den Abteilungsleiter ausgelassen. – Porządnie drwił z kierownika działu.
Der Unterricht ist ausgefallen. – Lekcje się nie odbyły, przepadły.

Das Treffen ist ausgefallen. – Spotkanie się nie odbyło. 
Przyimek „mit”

Rola przedrostka „be-” wzmacniającego znaczenie czasowników

Dzisiaj odniosę się do mojego ostatniego postu o czasownikach z przedrostkiem „be-„, który możecie znaleźć tutaj. Wymieniłam tam kilka czasowników i dzisiaj pokażę na przykładach, jak prefiks „be-” intensyfikuje znaczenie.
W zdecydowanej większości przykładów ta intensyfikacja jest wyraźnie widoczna, czasem różnica jest bardzo mała i czasowników można używać zamiennie. Za każdym razem omawiam najpierw znaczenie podstawowego czasownika, potem znaczenie czasownika z prefiksem „be-„. 
1. fragen – pytać

jemanden unvermittelt / beiläufig / geradeheraus fragen – pytać kogoś nagle / mimochodem / bez ogródek
gezielt / überlegt fragen – stawiać pytania celowo / rozważnie
nach etwas fragen – pytać o coś (dowiadywać się)
Die Touristen haben nach dem Weg gefragt. – Turyści pytali o drogę.
nach etwas fragen – interesować się czymś, troszczyć się o coś (najczęściej czasownik jest używany z negacją)
Der Opa fragte nicht nach seinen Enkeln. – Dziadek nie interesował się wnukami.
Wer fragt schon nach einem alten Menschen? – Kto interesuje się starym człowiekiem?
jemanden um etwas fragen – zwracać się do kogoś z prośbą
Kann ich dich um Rat fragen? – Mogę prosić cię o radę?
Du musst um Erlaubnis fragen. – Musisz poprosić  o pozwolenie.
um / nach / wegen Arbeit fragen – pytać (prosić) o pracę
sich fragen – pytać się (siebie samego), zastanawiać się
Ich frage mich, was ich falsch getan habe. – Pytam się, co zrobiłam źle.
Sie fragt sich, ob sie sich entschuldigen sollte. – Zastanawia się, czy powinna przeprosić.
einen Zeugen befragen – przepytać świadka
einen Schauspieler befragen – przeprowadzić wywiad z aktorem
die Bevölkerung befragen – ankietować ludność
jemanden nach seiner Meinung befragen – zapytać kogoś o zdanie
jemanden über seine Vergangenheit befragen – wypytać kogoś o przeszłość
einen Arzt befragen – poradzić się lekarza
Wenn es dir so schlecht geht, dann befrag doch einen Arzt! – Jeśli czujesz się tak źle, to zapytaj lekarza!
Die Wahrsagerin befragt ihre Karten. – Wróżka radzi się kart.
sich bei jemandem Rat befragen (über/nach etwas) – konsultować się z kimś
sich bei einem Rechtsanwalt befragen – konsultować się z adwokatem
2. (sich) fühlen – czuć (się)
befühlen – badać dotykiem
einen Stoff befühlen– badać dotykiem materiał
3. fürchten – bać się
Ich fürchte seine Reaktion. – Boję się jego reakcji.
weder Tod noch Teufel fürchten – nie bać się niczego
um jemanden / etwas fürchten– bać się o kogoś / coś
Ich fürchte um meine Kinder. – Boję się o moje dzieci.
sich vor jemandem / etwas fürchten – bać się kogoś / czegoś
Fürchtest du dich vor der ganzen Situation? – Boisz się całej sytuacji?
etwas befürchten– obawiać się czegoś
Ich befürchte, dass… – Obawiam się, że… (można tu też powiedzieć „Ich fürchte, dass…”)
Es ist zu befürchten, dass... – Należy obawiać się, że… („Es steht zu befürchten, dass…”)
das Schlimmste befürchten– obawiać się najgorszego
So etwas hatte ich befürchtet. – Czegoś takiego się obawiałam.
4. sich mühen etwas zu tun – starać się coś zrobić
So sehr er sich auch mühte… – Jakkolwiek się starał…
jemanden bemühen– fatygować kogoś
Darf ich euch noch einmal bemühen? – Zechcielibyście jeszcze raz się pofatygować?
Der Chef bemühte uns zu sich. – Szef wezwał nas do siebie.
sich zum Nachbarn bemühen– pofatygować się do sąsiada
Bitte bemühen Sie sich nicht! – Proszę się nie fatygować!
einen Anwalt bemühen– konsultować się z adwokatem
sich bemühen– starać się
sich um jemanden bemühen– troszczyć się o kogoś
Er bemühte sich um den Kranken. – Troszczył się o chorego.
sich um jemanden/etwas bemühen – zabiegać o kogoś/o coś
Er bemühte sich sehr um seine Tischdame. – Zabiegał o swoją partnerkę przy stole.
5. antworten – odpowiadać
auf eine Frage antworten – odpowiadać na pytanie
eine Frage beantworten – odpowiadać na pytanie
eine Frage mit (einem) Nein beantworten – odpowiedzieć przecząco na pytanie
eine Anfrage schriftlich beantworten – odpowiedzieć pisemnie na zapytanie
einen Gruß beantworten – odpowiedzieć na pozdrowienie
6. argwöhnen – podejrzewać
Ich argwöhnte eine Falle. – Podejrzewałam pułapkę.
Man argwöhnte einen Verbrecher in ihm. – Podejrzewano, że jest przestępcą.
jemanden / etwas beargwöhnen – podejrzewać kogoś / coś
einen Fremden beargwöhnen– podejrzewać obcego
Sie fühlte sich von allen beargwöhnt. – Czuła, że jest podejrzewana przez wszystkich.
7. danken – dziękować
jemandem vielmals danken – dziękować stokrotnie
Gott auf (den) Knien danken – dziękować Bogu na kolanach
Er hat mir (für) meine Hilfe schnell gedankt. – Szybko podziękował mi za pomoc.
sich bei jemandem für etwas bedanken – dziękować komuś za coś
ich bedanke mich – ich danke sehr, ich danke Ihnen
8. drohen – grozić
mit etwas drohen – grozić czymś
jemandem mit dem Finger / mit der Faust drohen – grozić komuś palcem / pięścią
eine drohende Haltung einnehmen – przybrać groźną postawę
Die Brücke droht abzustürzen. – Most grozi zawaleniem.
jemandem mit etwas drohen – grozić komuś czymś
Er drohte mir mit einer Strafe. – Groził mi karą. 
bedrohen – zagrażać, grozić
Das Hochwasser bedroht die Stadt. – Powódź zagraża miastu.
jemandem mit dem Tod bedrohen – grozić komuś śmiercią
jemandem mit einem Messer bedrohen – grozić komuś nożem
sich bedroht fühlen  – czuć się zagrożonym
Sein Leben ist bedroht. – Jego życie jest zagrożone.
Der Friede war bedroht. – Pokój był zagrożony.
eine bedrohte Art – zagrożony gatunek

Diese Tierart ist vom Aussterben bedroht. – Ten gatunek zwierząt jest zagrożony wymarciem. 
Przyimek „mit”

Czasowniki z prefiksem „be-„. Część 2

Dzisiaj semantyczna, czyli znaczeniowa funkcja czasowników z przedrostkiem „be-„.
1. Czasowniki oznaczające dodanie coś do czegoś, np. bewaffnen – uzbrajać (od die Waffe – broń), beflaggen – oflagowywać (od die Flagge – flaga), bezuschussen – subwencjonować, dotować (od der Zuschuss – wsparcie finansowe, subwencja, dotacja), befiedern – opatrzyć piórami (od die Fieder – małe pióro), bestuhlen– wyposażyć w krzesła (od der Stuhl – krzesło), beschriften – opisywać (od die Schrift – pismo), bekränzen – wieńczyć, ozdabiać wieńcami (od der Kranz – wieniec), besohlen – zelować (od die Sohle – podeszwa), beauskunften – informować (od die Auskunft – informacja), bebändern – opatrzyć wstążką, wstęgą (od das Band – wstążka, wstęga), bebauen – zabudować (od der Bau – budowa), bebildern – ilustrować (od das Bild – obraz, ilustracja), beehren – zaszczycić (od die Ehre – honor, zaszczyt).
2.Czasowniki oznaczające akcję prowadzącą do określonego celu, np. beforsten – zalesiać, bewalden – zalesiać, befruchten – zapładniać, zapylać, beflecken – poplamić, begrenzen – odgraniczać, odgradzać, befreien – uwalniać, beleuchten – oświetlać, beabsichtigen – zamierzać, beackern – zaorywać, bedingen – pociągnąć za sobą, wymagać, beeinträchtigen– szkodzić, utrudniać, zakłócać, beerdigen – pochować, grzebać, befehlen – rozkazywać.
3. Czasowniki oznaczające zachowanie, np. bevormunden – narzucać swoją wolę, podporządkowywać, bewirten – ugaszczać, podejmować, bemuttern – matkować, begönnern – protegować, wspierać, beäugen – otaksować, ostrożnie się przyglądać, beäugeln – przyglądać się, bedauern – żałować, bedienen – obsługiwać.
4. Czasowniki oznaczające przypisywanie komuś lub czemuś danej roli/cechy, np. beschuldigen – obwiniać, befreien – uwalniać, befugen – upoważniać, befähigen – upoważniać, umożliwiać, begünstigen – sprzyjać, faworyzować, protegować, beleidigen – obrażać, beschweren – utrudniać, beseligen – uczynić kogoś niezmiernie szczęśliwym.
5. Jedyny czasownik pochodzący od przysłówka: bejahen – odpowiadać twierdząco, przytakiwać, potwierdzać, afirmować.

6. Czasowniki utworzone, aby uczynić bardziej intensywnym znaczenie podstawowego czasownika, np. befragen – wypytywać, przepytywać, zapytać, befühlen – badać dotykiem, befürchten – obawiać się, (sich) bemühen – starać się, beantworten – odpowiadać, beargwöhnen – podejrzewać, bedanken – dziękować, bedrohen – grozić. 
Przyimek „mit”

Czasowniki z prefiksem „be-„. Część 1

Dzisiaj pierwsza część postu o czasownikach z przedrostkiem „be-„. Dzisiaj omówię ich funkcję gramatyczną, kolejnym razem semantyczną. Oba posty są dosyć „lingwistyczne”, ale trzeci będzie z dużą ilością przykładów.

Prefiks „be-” jest jednym z bardzo często występujących przed czasownikami. Jego funkcją gramatyczną jest to, że z czasowników nieprzechodnich czyni przychodnie.
Są 3 grupy czasowników niewymagających dopełnienia, które tworzą nowe czasowniki z prefiksem „be-„: 
1) czasowniki nie wymagające kolejnych części zdania, np. lügen, zahlen, kochen, fragen

Derywaty tych czasowników z przedrostkiem „be-” mają dopełnienie w bierniku, np.:
belügen–> Du belügst dichselbst. – Okłamujesz siebie samego. 
bezahlen –> Ich habe das Zimmer zu teuer bezahlt. – Zapłaciłam za drogo za pokój. (Czasownik bezahlen może występować także z przyimkiem für – kiedy chcemy podkreślić, że płacimy jakąś kwotę komuś, komu się ona należy, np. Er hat für die Ware keinen Zoll bezahlt – Nie zapłacił cła za towar).
bekochen –> Meine Mutter bekocht mich immer noch. – Moja mama nadal dla mnie gotuje. 
befragen –> Man hat ihn sehr genau befragt. – Przepytano go dokładnie. 
2) czasowniki z dopełnieniem w celowniku, np. dienen, schenken  
Derywaty również mają dopełnienie w bierniku:
bedienen –> Der Verkäufer hat alle Kunden aufmerksam bedient. – Sprzedawca uważnie obsługiwał wszystkich klientów. 
beschenken –> Die Gäste haben das Geburtstagskind reich beschenkt. – Goście hojnie obdarowali solenizanta. 
3) czasowniki wymagające dopełnienia przyimkowego, np. lächeln (über jemanden)
Ich derywaty występują także z dopełnieniem w bierniku:

belächeln–> Weißt du, warum alle meine Antwort belächelt haben? – Wiesz, dlaczego wszyscy śmiali się z mojej odpowiedzi? 
Przyimek „mit”

Czasowniki „entlassen” i „unterlassen”

Do czasowników, których częścią jest „lassen”, zrobiłam osobną etykietę, także teraz znajdziecie tam wszystkie posty na ten temat. 

Czasowniki z przedrostkiem „be-” pojawią się w kolejnym poście, jutro lub pojutrze. Na dzisiaj niestety nie zdążyłam do końca ich dla Was omówić. 


entlassen – zwolnić
entlassen – entließ – hat entlassen (czasownik nierozdzielny)

Mitarbeiter entlassen– zwolnić pracowników

fristlos entlassen werden – dostać bezterminowe wypowiedzenie z pracy

Gestern wurde er entlassen. – Wczoraj został zwolniony.

einen Patienten entlassen – wypisać pacjenta ze szpitala

jemanden aus dem Krankenhaus entlassen – wypisać kogoś ze szpitala

aus der Haft (vorzeitig) entlassen werden – zostać zwolnionym z aresztu

aus Gefängnis entlassen – zwolnić z więzienia

aus Armee entlassen – zwolnić z wojska

Die Schüler wurden ins Berufsleben entlassen. – Uczniowie opuścili szkołę, aby rozpocząć życie zawodowe.

jemanden aus dem Vertrag entlassen – zwolnić kogoś z warunków umowy

jemanden aus einer Verpflichtung entlassen – zwolnić kogoś ze zobowiązania

Besucher entlassen – żegnać odwiedzających

Bittsteller entlassen – odprawić petentów
unterlassen
unterlassen – unterließ – hat unterlassen (czasownik nierozdzielny)

es unterlassen, etwas zu tun – zaniechać czegoś

Die letzte Untersuchung wurde unterlassen. – Zaniechano ostatniego badania.

etwas aus Furcht vor den Folgen unterlassen – zaniechać czegoś ze strachu przed skutkami

Unterlass das bitte! – Proszę przestań to robić!

etwas nicht unterlassen können – nie móc sobie czegoś darować

Diesen Kommentar hätten Sie unterlassen können. – Mógł pan sobie darować ten komentarz.

Sie kann diese Dummheiten nicht unterlassen. – Ona nie potrafi darować sobie tych głupstw.

Unterlass das! – Daruj sobie!

unterlassen – zaniedbywać
Warum hast du es unterlassen, mich zu informieren? – Dlaczego zaniedbałeś powiadomienia mnie? 
Przyimek „mit”

Czasowniki „(sich) verlassen” i „ablassen”

Po czasownikach „hinterlassen” i „zulassen” (tutaj) omówię dziś dla Was kolejne dwa czasowniki, których częścią jest „lassen”:

verlassen – opuścić
verlassen – verließ – hat verlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemanden verlassen – opuścić kogoś

Sie hat ihren Mann verlassen. – Opuściła swojego męża.

jemanden, der in Not ist, verlassen – opuścić kogoś, kto jest w potrzebie

Er hat uns für immer verlassen. – Odszedł od nas na zawsze.

Und da/dann verließen sie ihn! – I tutaj utknął!

eine Stadt verlassen– opuścić miasto, wyjechać z miasta 

Verlassen Sie sofort unser Haus! – Proszę natychmiast opuścić nasz dom! (Proszę natychmiast wyjść z naszego domu!) 

Sie verließ ihre Heimat. – Opuściła swoją ojczyznę.

eine Party früh verlassen – wcześnie wyjść z imprezy

das Geschäft verlassen – wycofać się z interesu

die Schule ohne Abschlussprüfung verlassen – opuścić szkołę bez egzaminu końcowego

Die Hoffnung hatte ihn verlassen. – nadzieja go opuściła

Alle Kräfte verließen mich. – siły mnie opuściły

Der Mut hatte ihn verlassen. – odwaga go opuściła

sich verlassen
sich verlassen – verließ sich – hat sich verlassen (czasownik nierozdzielny)

sich auf jemanden / etwas verlassen (+Akk.) – polegać na kimś / na czymś, zdawać się na kogoś / na coś

Man kann sich auf ihn huntertprozentig verlassen. – Można na nim polegać stuprocentowo.

Ich verlasse mich darauf, dass du mir hilfst. – Zdaję się na to, że mi pomożesz.

Darauf kannst du dich verlassen. – Możesz się na to zdać.

Worauf du dich verlassen kannst! – Możesz być tego pewien!

Ich werde mich an ihr rächen, darauf kannst du dich verlassen / worauf du dich verlassen kannst! – Zemszczę się na niej, możesz być tego pewien!

sich auf sein Glück verlassen – zdać się na szczęście, powodzenie

Du kannst dich auf ihr Urteil verlassen. – Możesz zdać się na jej opinię.
ablassen – spuścić, opuścić
ablassen – ließ ab – hat abgelassen (czasownik rozdzielny) 

Wasser / Luft aus etwas ablassen – spuścić z czegoś wodę / powietrze

das Öl aus dem Motor ablassen – spuścić olej z silnika

einen Behälter ablassen – spuścić wodę ze zbiornika

einen Teich ablassen – spuścić wodę ze stawu

Wasser aus der Wanne ablassen – spuścić wodę z wanny

Dampf ablassen – wypuszczać parę wodną

die Luft aus einem Reifen ablassen – spuścić powietrze z opony

Brieftauben ablassen – wypuścić gołębie pocztowe

einen Zug ablassen – zezwolić pociągowi na jazdę

seinen Groll ablassen– wyrażać swoją urazę

Sprüche ablassen – wygłaszać frazesy

ablassen – nie zakładać

Lassen den Mantel ab! – Nie zakładaj tego płaszcza!

jemandem etwas vom Preis ablassen – opuścić komuś coś z ceny

Ich würde Ihnen den Schrank für 30 Euro ablassen. – Spuściłabym pani cenę szafy o 30 euro.

Kannst du mir 20% von dem Preis ablassen? – Możesz mi opuścić z ceny 20%?

das Schildchen ablassen – zdjąć szyld / wywieszkę

von etwas ablassen – zaniechać czegoś

Er lässt nicht von seiner Absicht ab. – on nie zaniecha swojego zamiaru

von einem Vorhaben ablassen – zaniechać zamiaru

von jemandem ablassen – zostawić kogoś w spokoju

von dem Unterlegenen ablassen – odstąpić od pokonanego 
Przyimek „mit”

Czasowniki „hinterlassen” i „zulassen”

Dzisiaj rozpoczynam omawianie czasowników, których częścią jest „lassen”. W każdym poście będą pojawiać się dwa. Po „hinterlassen” i „zulassen” będą to jeszcze: (sich) verlassen, ablassen, entlassen, unterlassen, überlassen, auslassen, erlassen, sich niederlassen, herablassen, zurücklassen


hinterlassen – pozostawić
hinterlassen – hinterließ – hat hinterlassen (czasownik nierozdzielny) 

Eindruck hinterlassen – pozostawić wrażenie

bei jemanden einen guten/schlechten Eindruck hinterlassen– pozostawić u kogoś dobre/złe wrażenie

Der Film hat bei mir einen guten Eindruck hinterlassen. – Film pozostawił na mnie dobre wrażenie.

Fingerabdrücke hinterlassen – pozostawić odciski palców

Der Einbrecher hat Fingerabdrücke hinterlassen. – Włamywacz pozostawił odciski palców.

in Sand Spuren hinterlassen – pozostawić ślady w piasku

eine Nachricht, einen Zettel hinterlassen – pozostawić wiadomość, kartkę

Falls du vergisst, mich über den Termin zu informieren, kannst du nachher einen Zettel auf dem Tisch hinterlassen. – Jeśli zapomnisz poinformować mnie o terminie, możesz później zostawić kartkę na stole.

etwas sauber hinterlassen – wyczyścić coś, zostawić coś po sobie posprzątane

etwas unaufgeräumt hinterlassen/ ein Zimmer in großer Unordnung hinterlassen – nie posprzątać czegoś po sobie / zostawić po sobie pokój w bałaganie

Familie, Kinder, Erbe hinterlassen – pozostawić po sobie rodzinę, dzieci, spadek

Unser Nachbar hinterließ ein großes Vermögen. – Nasz sąsiad pozostawił duży majątek.

hinterlassene Werke – spuścizna

Seine hinterlassenen Werke umfassen etwa 100 Bilder. – Jego spuścizna obejmuje około 100 obrazów.

viele Schulden hinterlassen – pozostawić dużo długów

dem Sohn ein Grundstück hinterlassen – pozostawić (zapisać w spadku) synowi działkę


zulassen – (dulden, ermöglichen od. erlauben) – dopuszczać, pozwalać na coś
zulassen – ließ zu – hat zugelassen (czasownik rozdzielny) 

etwas zulassen – pozwolić na coś

wenn die Situation es zulässt – jeśli sytuacja na to pozwoli

Wie kannst du zulassen, dass er dich so ausnutzt? – Jak możesz pozwolić, żeby on tak cię wykorzystywał?

jemanden zur Prüfung zulassen – dopuścić kogoś do egzaminu

jemanden zum Studium zulassen – przyjąć kogoś na studia

Weil sie bei der Aufnahmeprüfung gut abgeschnitten hatte, wurde sie zum Studium zugelassen. – Ponieważ dobrze wypadła na egzaminie wstępnym, została przyjęta na studia.

Der Film ist für Jugendliche nicht zugelassen. – Film nie jest dozwolony dla młodzieży.

Aktien an der Börse zulassen – wypuścić akcje na giełdę

Das Medikament wurde zugelassen. – Lekarstwo zostało dopuszczone, dozwolone (do użytku).  

ein Auto für den Verkehr zulassen – dopuścić samochód do ruchu

ein Auto auf jemanden zulassen – rejestrować samochód na kogoś

Sie hat das Auto auf ihre Schwester zugelassen. – Zarejestrowała samochód na swoją siostrę.

ein zugelassener Anwalt – adwokat dopuszczony do wykonywania zawodu

er ist als Arzt bei der Kammer zugelassen – on jest dopuszczony przez izbę do wykonywania zawodu lekarza

keinen Zweifel zulassen – nie pozostawiać żadnej wątpliwości

Sein Verhalten lässt keinen Zweifel zu. – Jego zachowanie nie pozostawia żadnej wątpliwości.

Die Situation lässt keine Veränderung zu. – Sytuacja nie dopuszcza żadnych zmian.

Das Werk lässt mehrere Interpretationen zu. – Dzieło dopuszcza wiele interpretacji.

Die Vorgänge lassen den Schluss zu, dass der Versuch gelungen ist. – Procesy pozwalają wysnuć wniosek, że eksperyment się powiódł.
Die Wetterverhältnisse lassen kein höheres Tempo zu. – Warunki pogodowe nie pozwalają na szybsze tempo.