Przyimki (1): durch

Przyimki (1): durch

Zaczynam dzisiaj serię, w której będę dokładnie omawiać wszystkie przyimki. Trochę to zajmie, ponieważ zamierzam omówić każdy przyimek dokładnie w osobnym poście. Widzę, ile trudności sprawiają przyimki uczącym się niemieckiego, więc stwierdziłam, że warto się nad nimi skupić.

Przyimek „durch” łączy się tylko z biernikiem (der Akkusativ). Ma on znaczenie przestrzenne, modalne, czasowe i często określa również skutek. Zacznijmy więc.

  1. Znaczenie przestrzenne, lokalne:

durch die Tür gehen – przechodzić przez drzwi

durch das Fenster schauen – wyglądać przez okno

etwas durch ein Sieb gießen – przelewać coś przez sitko

durch die Nase atmen – oddychać przez nos

durch die Straßen flanieren – spacerować przez ulice

durch den Park / den Wald / die Stadt bummeln – spacerować po parku / lesie / mieście

durch eine Straße gehen – przechodzić przez ulicę

durch den Fluss waten – brodzić po rzece

quer durch das Tal gehen – pójść w poprzek doliny, np. Der Wanderer ging durch das Tal – Wędrowiec szedł w poprzek doliny

quer durch das Tal gehen – przebiegać wzdłuż doliny, np. Die Brücke geht quer durch das Tal – Most przebiega wzdłuż doliny.

durch das ganze Land reisen – objechać cały kraj

durch den Fluss schwimmen – pływać po rzece

 

  1. Znaczenie modalne (mówiące o sposobie)

„durch” podaje osobę wykonującą czynność, środek, sposób, powód czegoś, np.

etwas durch die Post schicken – wysłać coś przez pocztę

etwas durch den Boten schicken – wysłać coś przez posłańca

sich durch Freunde kennen lernen – poznać się przez przyjaciół

durch Argumente überzeugen – przekonać przez argumenty

durch Fragen – za pomocą pytań

durch das Fernsehen an Popularität gewinnen – zyskać na popularności dzięki telewizji

einen Hund durch eine Spritze einschläfern – uśpić psa poprzez zastrzyk

durch den Rundfunk – przez radio

durch die Benutzung eines Notausgangs – poprzez użycie wyjścia awaryjnego

durch eine harte Arbeit das Ziel erreichen – osiągnąć cel przez ciężką pracę

durch jahrelange Bemühungen – dzięki wieloletnim staraniom

eine Zahl durch eine andere dividieren – podzielić jedną liczbę przez drugą

4:2 = 2 –> vier durch zwei gleich zwei (vier geteilt durch zwei)

„durch” podaje również w stronie biernej nie bezpośredniego wykonawcę czynności, np. „Der Wald wurde durch das Feuer zerstört” – las został zniszczony przez ogień, „Das Land wurde durch den Krieg vernichtet” – kraj został spustoszony przez wojnę

 

  1. „durch” ma również znaczenie czasowe (podczas), lecz jedynie w pewnych kontekstach, np.

durch den Winter – przez zimę

den Herbst durch – przez jesień (w tym znaczeniu „durch” może występować również po rzeczowniku)

durch das ganze Leben – przez całe życie

die ganze Nacht durch – przez całą noc

das ganze Jahr durch – przez cały rok

durch die Geschichte  – w ciągu historii

Durch die Geschichte gab es viele verheerende Erdbeben. – W ciągu historii było dużo katastrofalnych trzęsień ziemi.

den September (hin)durch – w ciągu września

 

  1. „durch” określa także skutek:

durch Zufall – przez przypadek

durch Unfall – wskutek wypadku

Tod durch Ertrinken – śmierć przez utopienie

durch das viele Rauchen – przez częste palenie

 

Następnym razem omówię przyimek „ohne”. 

Przyimki (1): durch

„Ich bin dabei!”

Dzisiaj kilka słów o tym, jak wyrazić w języku niemieckim, że właśnie coś robimy, że jesteśmy lub byliśmy w trakcie wykonywania czynności. W angielskim jest czas Present czy past progressive, a w niemieckim?

Muszę przyznać, że sama rzadko stosowałam te konstrukcje, zanim wyjechałam do Niemiec. Podobnie ze stroną bierną i partykułami – to wszystko zaczęłam stosować naturalnie, kiedy osłuchałam się z żywym językiem.

Dzisiaj przedstawiam Wam trzy możliwości. Zawsze można zastosować oczywiście czas Präsens, ale są jeszcze inne opcje:

  1. „gerade” – dodanie tego słówka sprawia, że podkreślamy, że właśnie coś robimy.

Ich koche gerade. – Właśnie gotuję.

Er arbeitet gerade. – On właśnie pracuje.

 

  1. (gerade) dabei sein + Infinitiv mit „zu”

Ich bin dabei, mich auf den morgigen Test vorzubereiten. – Właśnie przygotowuję się na jutrzejszy test.

Meine Eltern sind dabei, die Koffer auszupacken. – Moi rodzice właśnie rozpakowują walizki.

Er war gerade dabei, aus dem Haus zu gehen. – On właśnie wychodził z domu.

Hast du schon aufgeräumt? – Ich bin dabei!

Czy już posprzątałeś? – Właśnie to robię!

Habt ihr die Einladungen schon verschickt? – Wir sind dabei!

Czy już rozesłaliście zaproszenia? – Właśnie to robimy!

Er meinte, ich hätte noch nichts gekocht und ich war schon dabei! – On sądził, że ja jeszcze nic nie ugotowałam, a właśnie to robiłam!

 

  1. am / beim + Infinitiv als Substantiv (z moich obserwacji wynika, że częściej używane jest „am”)

Ich bin am Kochen. – Właśnie gotuję.

Das Wasser ist am Kochen. – Woda właśnie się gotuje.

Er ist noch am Überlegen. – On jeszcze się zastanawia.

Bist du am Lernen? – Czy uczysz się?

Ich war am Schreiben, als er kam. – Pisałam, kiedy przyszedł.

Meine Schwester war am Essen, als ich angerufen habe. – Moja siostra właśnie jadła, kiedy zadzwoniłam.

Wir waren am Fernsehen, als er ins Zimmer stürzte. – Właśnie oglądaliśmy telewizję, kiedy on wpadł do pokoju.

Ich war am Einschlafen, als das Gewitter losging. – Właśnie zasypiałam, kiedy burza się zaczęła.

Przyimki (1): durch

Rok z językiem niemieckim: marzec (1)

W mojej serii dziś kolej na podręczniki do gramatyki. Z niektórych sama się wcześniej uczyłam, ze wszystkich korzystam dzisiaj jako nauczycielka.

Zacznę od klasyki gatunku. „Nowe repetytorium z gramatyki języka niemieckiego” Stanisława Bęzy jest co jakiś czas wznawiane, gdyż nie bez powodu cieszy się ogromną popularnością. Dokładne wyjaśnienia gramatyczne i duża część ćwiczeń to wszystko, czego potrzeba. Poza tym w książce znajdują się rozwiązania wszystkich ćwiczeń. Z repetytorium korzystałam w pracy z uczniami pochodzącymi z różnych krajów, niekoniecznie tylko z Polski. Po prostu pisałam polecenia po niemiecku. Bardzo polecam podręcznik wszystkim, którzy chcieliby uporządkować swoją wiedzę o gramatyce niemieckiej.

 

nowe repet

Zdjęcie 1

Seria „Grammatik? Kein Problem!” (Elżbieta Reymont / Eugeniusz Tomiczek, Agencja Wydawnicza „Jubi”). Składa się ona z trzech części – od poziomu podstawowego do zaawansowanego. W każdej znajdziemy najpierw wyjaśnienia gramatyczne, potem ćwiczenia. Bardzo polecam te książki – ćwiczenia są bardzo ciekawe, nie nużą. Książka jest obecnie dostępna w sprzedaży np. na Allegro.

Nowszym podręcznikiem jest „alles klar Grammatik” wydany przez WSiP. Zawiera on także płytę CD z ćwiczeniami. Podręcznik zawiera wyjaśnienia gramatyczne oraz ćwiczenia. Wyjaśnienia są zawsze po lewej stronie, ćwiczenia po prawej. Idealnie byłoby, gdyby było więcej ćwiczeń, ale wtedy podręcznik musiałby być dużo grubszy. Bardzo często z niego korzystam i polecam.

alles klar

 

Zdjęcie

Podręcznik „Wortschatz & Grammatik A1” oraz „Wortschatz & Grammatik A2” wydawnictwa Hueber. Podręczniki podzielone są na 2 części: pierwsza dotyczy słownictwa, druga gramatyki. Polecam je, ponieważ ćwiczenia są bardzo ciekawe i różnorodne. Bardzo dobre podręczniki dla uczniów na poziomie podstawowym.

wort%2Bgramm%2Ba1.jpg

wort%2Bgramm%2Ba2.jpg

Zdjęcie 1

Zdjęcie 2

Hilke Dreyer / Richard Schmitt: „Lehr- und Übungsbuch der deutschen Grammatik” (znana również jako „Die Gelbe”). Podręcznik nadaje się dla uczniów na poziomach B2-C2. Uczyłam się z niego na studiach. Jest to gramatyka dla zaawansowanych uczniów, którzy chcieliby doszlifować swoją znajomość gramatyki. Przy okazji podszkolimy słownictwo, ponieważ słówka, które występują w ćwiczeniach, są także na wysokim poziomie. Podręcznik nie zawiera rozwiązań, trzeba je dokupić osobno.

dreyer schmitt

Zdjęcie

Karin Hall / Barbara Scheiner: „Übungsgrammatik DaF für Fortgeschrittene„. Tutaj mogłabym napisać prawie to samo co o poprzedniej książce. Ta jest jednak nieco bardziej „skomplikowana” – już raczej na poziomy C1-C2. Również korzystałam z niej na studiach.

hueber

Zdjęcie

Martin Durrell / Katrin Kohl / Gudrun Loftus: „Practising German grammar” (wydawnictwo Routledge). Podręcznik ten poznałam, kiedy przeglądałam zbiory mojej koleżanki Angielki, która uczyła w Anglii niemieckiego. Podręcznik dla uczniów zaawansowanych, na poziomy C1-C2. Są tu ambitne ćwiczenia do wszystkich fenomenów gramatycznych – zaskakująco również do tych, które bardzo rzadko spotykam w podręcznikach. Może to „wina” angielskiej perspektywy? Słownictwo występujące w ćwiczeniach jest trudne, zostało zaczerpnięte z różnych dziedzin wiedzy.

practising

Zdjęcie

Seria „Practice makes perfect„. Obecnie używam na moich lekcjach części „German pronouns and prepositions” oraz „German verb drills” (wydawnictwo McGraw-Hill Contemporary). Czasami sięgam również do „Sentence builder”. Podręczniki zawierają nie tylko same ćwiczenia, ale i rozbudowane wyjaśnienia. Wszystko oczywiście po angielsku – polecam uczniom znającym już dobrze angielski. Podręczniki nadają się na poziomy A1-B1.

german pronouns

Zdjęcie

german verb drills

Zdjęcie

Anne Buscha / Szilvia Szita / Susanne Raven: „C Grammatik” (wyd. Schubert). Ćwiczenia gramatyczne na poziomy C1-C2. Podręcznik oczywiście dla uczniów zaawansowanych. Zawiera bardzo dużą liczbę ciekawych ćwiczeń, poza tym również wyjaśnienia gramatyczne.

c grammatik

Zdjęcie

Joachim Buscha / Gerhard Helbig (Langenscheidt): „Deutsche Grammatik„. Klasyka gatunku, uczyłam się z tego podręcznika na studiach. Jest to podręcznik z teorią, w całości napisany po niemiecku. Zawiera dokładne wyjaśnienia gramatyczne – jeśli macie wątpliwości, tam na pewno znajdziecie rozwiązanie.

deutsche grammatik

Zdjęcie

Gerhard Helbig / Joachim Buscha: „Übungsgrammatik Deutsch” (Langenscheidt / Klett).  Ten zaawansowany podręcznik zawiera wyjaśnienia oraz ćwiczenia gramatyczne, które obejmują wszystkie morfologiczne i syntaktyczne aspekty języka niemieckiego. Są także rozwiązania.

helbig buscha

Zdjęcie

Ulrich Engel: „Deutsche Grammatik” (Julian Groos Verlag). Jest to podręcznik z teorią. Jeśli macie jakieś wątpliwości dotyczące struktur gramatyki, zajrzyjcie do gramatyki Engela. Podręcznik napisany w całości po niemiecku.

engel

Zdjęcie

To nie wszystkie podręczniki do gramatyki, do jakich sięgam. Powiedziałabym, że najważniejsze i ulubione. A z jakich Wy korzystacie? 

Przyimki (1): durch

Przyimki „samt”, „mitsamt” oraz „nebst”

Zapraszam na kolejny gramatyczny post z zaimkami nie tak często używanymi, czyli „samt”, „mitsamt” oraz „nebst”.

  • samt” jest przyimkiem łączącym się z celownikiem. Jego znaczenie to „zusammen mit” – „razem z”, „wraz z”.

 

der Schmuckkastem mitsamt Ringen und Ketten ist nicht mehr da – nie ma już szkatułki na biżuterię wraz z pierścionkami i wisiorkami
samt und sonders – wszyscy bez wyjątku
das Gerät samt Zubehör – sprzęt wraz z akcesoriami
samt Gepäck– razem z bagażem
  • Przyimek „mitsamt” również łączy się z celownikiem i ma takie samo znaczenie – „wraz z”, „łącznie z”.
mitsamt der Familie – wraz z rodziną
das Haus mitsamt den Bewohnern – dom wraz z mieszkańcami
der Mensch mitsamt seinem Vermögen – człowiek wraz z majątkiem
  • Przyimek „nebst” też łączy się z celownikiem i jego znaczenie jest w zasadzie takie samo, tyle że jest nieco mniej używany.

 

eine Kirche nebst einem Kloster – kościół wraz z klasztorem
der Antrag nebst Anlagen – wniosek wraz z załącznikami
eine Summe nebst Zinsen – suma wraz z odsetkami
der Text nebst Bemerkungen – tekst wraz z uwagami

Przygotowując post, korzystałam ze słowników PONS oraz DUDEN Universalwoerterbuch.

Przyimki (1): durch

Przyimek „mit”

Dzisiaj przygotowałam dla Was post o zastosowaniach przyimka „mit”. Z kategorii gramatycznej kolejne będą posty o przyimkach „samt”, „mitsamt” oder „nebst”.


Przyimek mit:

1. Wyraża współdziałanie,  w danej czynności z jedną lub więcej osobami:

Sie ist mit mir in die Stadt gegangen. – Poszła ze mną do miasta.
Willst du mit uns ins Kino gehen? – Czy chcesz iść z nami do kina?

2. Wyraża wzajemność w danej czynności:

sich mit jemandem unterhalten – rozmawiać z kimś
mit jemandem streiten – kłócić się z kimś

3. Wyraża przynależność:

ein Computer mit Internetzugang – komputer z dostępem do Internetu
eine Familie mit Kindern – rodzina z dziećmi
ein Buch mit einem interessanten Anhang – książka z ciekawym suplementem

4. Wyraża włączenie czegoś do czegoś, uwzględnienie:

eine Flasche mit Pfand – butelka z fantem
ein Zimmer mit Bad – pokój z łazienką

5. Wyraża, że dana rzecz coś zawiera:

eine Villa mit 15 Zimmern – willa z 15 pokojami
eine Flasche mit Wasser – butelka z wodą

6. Wyraża okoliczności towarzyszące, sposób wykonania danej czynności:

mit Appetit essen – jeść z apetytem
mit Fieber im Bett liegen – leżeć z gorączką w łóżku
etwas mit Absicht tun – robić coś celowo (umyślnie)

7. Wyraża środek pomocniczy, materiał, z którego pomocą dana czynność jest wykonywana:

die Hände mit Seife waschen – myć ręce mydłem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Boot fahren – płynąć łodzią
alles mit Butter kochen – gotować wszystko z masłem (z użyciem masła)
jeden Nachtisch mit Zucker zubereiten – każdy deser przygotowywać z cukrem

8. Wyraża pewien ogólny związek pomiędzy czasownikiem a dopełnieniem:

Was ist los mit dir? – Co się z tobą dzieje?
langsam voran mit der Arbeit gehen – powoli postępować z pracą (robić powolne postępy)
es geht bergab mit ihnen – oni mają się coraz gorzej
Raus mit dir! – Wynoś się!

9. Jest często częścią przydawki przyimkowej:

er mit seinen komischen Hobbys – on ze swoimi dziwnymi hobby
Der ist verrückt mit seinen vielen Autos. – On ze swoimi wieloma samochodami jest szalony.

10. Określa równoczesny bieg dwóch rzeczy:

mit der Strömung rudern – wiosłować wraz z prądem
mit der Zeit gehen – iść z czasem

11. Określa zakończenie procesu, wydarzenia w pewnych kontekstach: 

mit (dem) Einbruch der Dunkelheit (można też powiedzieć: bei Einbruch der Dunkelheit) – wraz z nastaniem ciemności
Mit 29 (Jahren) bin ich selbstbewusster. – W wieku 29 lat jestem bardziej pewna siebie.
mit 90 Jahren sterben – umrzeć w wieku 90 lat
Mit dem heutigen Tag hat sich vieles geändert. – Wraz z dzisiejszym dniem wiele się zmieniło.

Należy dodać, że przyimek „mit” bardzo często wyraża polski narzędnik, który odpowiada na pytania „kim? czym?” 

„Mit” łączy się z celownikiem, dlatego też powiemy:

mit einem Kuli schreiben – pisać długopisem
die Schokocreme mit einem Löffel verrühren – mieszać krem czekoladowy łyżką
mit dem Auto fahren – jechać samochodem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Zug reisen – podróżować pociągiem
Fotos mit einem neuen Fotoapparat machen – robić zdjęcia nowym aparatem
Brot mit einem Messer schneiden – kroić chleb nożem

Przyimki (1): durch

Słowa i konteksty. Część 3

Dzisiaj nadeszła kolej na trzecią część serii „Słowa i konteksty”, gdzie omawiam kilka znaczeń danego słowa. Tutaj znajdziecie poprzednie części:

Słowa i konteksty. Część 1

Słowa i konteksty. Część 2

1. die Seite, -n – bok (ciała), strona (np. książki, ulicy), aspekt, problem 

Der Mann ist auf einer Seite gelähmt. – Mężczyzna jest sparaliżowany po jednej stronie.

Nach dem ganzen Tag tut mir die rechte Seite weh. – Po całym dniu boli mnie prawy bok.

Auf der anderen Seite der Straße befindet sich die Kreisverwaltung. – Po prawej stronie ulicy znajduje się administracja okręgu (powiatu).

Wir müssen das Problem von einer anderen Seite betrachten. – Musimy rozpatrzyć ten problem z innego punktu widzenia.

2. sich erholen (erholte sich – hat sich erholt) – odzyskać siły, wydobrzeć, wypocząć 

Im Sommer habe ich mich gut erholt. – W lecie dobrze wypoczęłam.

Zum Glück hat er sich von der Krankheit schon erholt. – Na szczęście wydobrzał po chorobie (odzyskał siły).

Die Batterie hat sich über Nacht erholt. – Bateria przez noc się naładowała.

Die Börsenkurse haben sich erholt. – Kursy na giełdzie wzrosły.

3. der Kopf, die Köpfe – głowa

Ich weiß, dass du jetzt traurig bist, aber Kopf hoch! Ich helfe dir. – Wiem, że jesteś teraz smutny, ale głowa do góry!

Sie hat allen Männern den Kopf verdreht. – Zawróciła wszystkim mężczyznom w głowie.

Sie schüttelte verständnislos den Kopf. – Potrząsała głową, nie rozumiejąc.

4. einsam – samotny 

Er ist leider einsam und verlassen. – On jest niestety samotny i opuszczony.

Das Haus ist  einsam gelegen. Es ist unglaublich schwer, es zu finden. – Dom jest położony w odosobnieniu. Jest niewiarygodnie trudno go znaleźć.

Er war eigentlich immer von Menschen umgeben, aber ist trotzdem einsam gestorben. – Tak właściwie zawsze był otoczony ludźmi, ale mimo to zmarł samotnie.

Ich wünsche mich auf eine einsame Insel. – Chciałbym na bezludną wyspę.

5. die Tafel, -n – tablica, tabliczka, tabela, stół

Er isst schon gerne eine Tafel bittere Schokolade. – On chętnie je tabliczkę gorzkiej czekolady.

Die Lehrerin bat den Schüler, das Wort an die Tafel zu schreiben. – Nauczycielka poprosiła ucznia, aby napisał słowo na tablicę.

Wir feiern heute die goldene Hochzeit, eine festlich geschmückte Tafel ist schon fertig. – Świętujemy dzisiaj złote wesele, uroczyście ozdobiony stół jest już gotowy.

Wir haben eine Tafel mit vier Gedecken reserviert. – Zarezerwowaliśmy stół z czterema nakryciami.

Przyimki (1): durch

Czasowniki „sehen”, „schauen”, „blicken” i „gucken”

Dzisiaj kolej na czasowniki sehen, schauen, blicken i gucken. Wszystkie mają coś wspólnego z widzeniem, ale czy oznaczają to samo? Czy można ich używać zamiennie? Dziś przedstawię najczęstsze konteksty.

Czasownik „sehen” (sehen – sah – hat gesehen) oznacza „widzieć” – odnosi się m.in. do zmysłu wzroku, umiejętności widzenia. 

etwas nicht sehen können – nie móc czegoś zobaczyć
wieder sehen – zobaczyć ponownie

Ich freue mich, dich hier zu sehen. – Cieszę się, że cię tutaj widzę.

gut sehen – dobrze widzieć
schlecht sehen – niedowidzieć
scharf sehen – widzieć ostro
auf / mit einem Auge sehen – widzieć na jedno oko

Sie kann wieder sehen. – Ona znowu widzi.

aus dem Fenster sehen – widzieć z okna

in die Sonne sehen – patrzeć w słońce

jemandem tief / fest in die Augen sehen – patrzeć komuś głęboko w oczy

zum Himmel sehen – patrzeć w kierunku nieba

sich vom Sehen kennen – znać się z widzenia
sieh mal! – popatrz!

Darf ich mal sehen? – Czy mogę popatrzeć?

siehe oben / unten – patrz wyżej / niżej

sich sehen lassen – móc się pokazać

Ich kann mich so nicht sehen lassen. – Nie mogę się tak pokazać.

sich bei jemandem sehen lassen – pokazywać się u kogoś

Der Nachbar hat sich bei uns lange nicht sehen lassen. – Sąsiad dawno się u nas nie pokazywał.

sich sehen – widywać się

Wann können wir uns sehen? – Kiedy możemy się zobaczyć?

Wir sehen uns am Dienstag. – Zobaczymy się we wtorek.

einen Film sehen – oglądać film

ein Theaterstück sehen – oglądać sztukę teatralną

mal sehen – zobaczymy

Mal sehen, ob er kommt. – Zobaczymy, czy przyjdzie.

Na siehst du! – No widzisz!

so gesehen – z tego punktu widzenia, patrząc na to w ten sposób

Ich sehe das anders. – Widzę to inaczej.

Ich kann so etwas nicht sehen. – Nie mogę patrzeć na coś takiego.

nach jemandem sehen – doglądać kogoś

nach etwas sehen – pilnować czegoś

Die Fenster sehen auf den Garten / nach dem Garten. – Okna wychodzą na ogród.

Die Fenster sehen zur Straße. – Okna wychodzą na ulicę.

schauen – schaute – hat geschaut – wyglądać, spoglądać, patrzeć

aus dem Fenster schauen – wyglądać z okna

ernst schauen – spoglądać poważnie

traurig schauen – spoglądać ze smutkiem

auf die Uhr schauen – spoglądać na zegarek

jemandem fest in die Augen schauen – patrzeć komuś głęboko w oczy

Schau mal! – Spójrz!

nach jemandem schauen – troszczyć się o kogoś

Schau, dass du fertig bist! – Bądź gotów!

darauf schauen, dass… – uważać na to, żeby… / przywiązywać wagę do tego, żeby…

Ich schaue immer darauf, dass ich pünktlich da bin. – Zawsze uważam na to, aby być na czas.

blicken – blickte – hat geblickt – spoglądać, patrzeć 

auf jemanden / etwas blicken – spoglądać na kogoś / coś

zur Seite blicken – spoglądać w bok

ins Gesicht blicken – patrzeć w twarz

aus dem Fenster blicken – patrzeć z okna

nach hinten blicken – patrzeć do tyłu

hoffnungsvoll in die Zukunft blicken – spoglądać w przyszłość z nadzieją

sich bei jemandem blicken lassen – pokazywać się u kogoś

dem Tod ins Gesicht blicken – spoglądać śmierci w oczy

Die Sonne blickt aus den Wolken. – Słońce wygląda zza chmur.

gucken – guckte – hat geguckt – patrzeć, oglądać

Guck mal! – Patrz!

aus dem Fenster gucken – wyglądać przez okno

Fernsehen gucken – oglądać telewizję

durchs Schlüsselloch gucken – spoglądać przez dziurkę od klucza

verwundert gucken – patrzeć ze zdziwieniem

Die Zeitung guckt aus der Tasche. – Gazeta wystaje z torebki.

Das Hemd guckt aus der Hose. – Koszula wystaje ze spodni.

Przyimki (1): durch

Czasowniki „erlassen” i „weglassen”

Dzisiaj omawiam kolejne czasowniki zawierające „lassen”. Tutaj możecie znaleźć poprzednie posty z tej serii:

lassen

Dzisiaj kolej na „erlassen” i „weglassen”:

erlassen – erließ – hat erlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemandem die Gebühren erlassen – zwolnić kogoś z opłat

jemandem seine Strafe erlassen – darować komuś karę

Man hat ihm den Rest der Strafe erlassen. – Darowano mu resztę kary.

jemandem die Schulden erlassen – umorzyć komuś długi

die Pflicht erlassen – zwolnić z obowiązku

jemandem die Arbeit erlassen – zwolnić kogoś z obowiązku pracy

einen Befehl erlassen – wydać rozkaz

eine Verfügung erlassen – wydać zarządzenie

ein Gesetz erlassen – wydać uchwałę

eine Rechtsverordnung erlassen – wydać rozporządzenie z mocą ustawy

eine Amnestie erlassen – zarządzić amnestię

einen Haftbefehl erlassen – wydać nakaz aresztowania

Richtlinien erlassen – wydawać dyrektywy, zarządzenia

weglassen – ließ weg – hat weggelassen (czasownik rozdzielny)

jemanden weglassen – puszczać kogoś

Er ließ mich nicht von zu Hause weg. – Nie puścił mnie z domu (nie pozwolił mi wyjść).

etwas weglassen – pominąć, opuścić coś

den Vornamen weglassen – pominąć imię

ein Komma weglassen – opuścić przecinek

Wir müssen diesen Abschnitt weglassen, die Zeit ist knapp. – Musimy pominąć ten akapit, czasu jest mało.

etwas weglassen – rezygnować z czegoś

Ich möchte den Nachtisch weglassen. – Chciałabym zrezygnować z deseru.

Przyimki (1): durch

Dwa „dziwne” słowa

Dzisiaj krótki post o dwóch krótkich słowach, które mogą sprawiać kłopoty ze względu na swoją wymowę.

Czasownik „gucken” (patrzeć, oglądać), w którym „g” wymawia się jak „k”. Wiele razy słyszałam, że ktoś szukał w słowniku czasownika „kucken” i nie znalazł, a chodziło oczywiście o „gucken”. Nie wiadomo dlaczego, Niemcy wymawiają na początku „k”. Poprawnie powinno się na początku wymówić „g”, ale prawie nikt tak nie mówi.

aus dem Fenster gucken – wyjrzeć przez okno
Fernsehen gucken – oglądać telewizję
guck mal! – popatrz!

Drugim słowem jest „der Buckel” (garb, grzbiet, plecy), gdzie bardzo często „b” wymawiane jest jak „p”.

einen Buckel haben – mieć garb
Mach nicht so einen Buckel! – Nie garb się!
sich den Buckel kratzen – drapać się po plecach
einen Rucksack auf dem Buckel tragen – nosić plecak na plecach

Przyimki (1): durch

Czasowniki „überlassen” i „auslassen”

überlassen – oddać, pozostawić
überlassen – überließ – hat überlassen (czasownik nierozdzielny) 

jemandem etwas überlassen – oddać coś komuś do dyspozycji

bereitwillig – ochoczo, chętnie
leihweise – tytułem pożyczki, użyczenia
nur ungern – bardzo niechętnie

jemandem etwas überlassen – powierzać coś komuś

die Stadt dem Feind kampflos überlassen – oddać miasto wrogowi bez walki

Sie überließ ihrer Schwester während ihrer Reise das Haus. – Pozostawiła siostrze dom na czas podróży.

Er hat mir sein Auto billig überlassen (verkauft). – Oddał mi tanio samochód (sprzedał).

jemandem die Entscheidung überlassen – pozostawiać decyzję w czyjejś gestii

jemandem die Initiative überlassen – pozostawiać komuś inicjatywę

es jemandem überlassen, etwas zu tun – pozostawić komuś zrobienie czegoś

Es ist dir überlassen, die Entscheidung zu treffen. – Podjęcie decyzji należy do ciebie.

jemandem die Wahl überlassen – pozostawić komuś wybór

Sie überlässt die Kinder der Fürsorge der Nachbarin. – Pozostawia dzieci pod opieką sąsiadki.

etwas dem Zufall überlassen – pozostawić coś przypadkowi

Ich überlasse nichts dem Zufall. – Nie pozostawiam nic przypadkowi.

Überlass das bitte mir! – Proszę, zostaw to mnie!

Überlass das gefälligst mir! – Nie mieszaj się!

jemanden sich selbst überlassen – pozostawić kogoś samemu sobie

jemanden dem Elend überlassen– pozostawić kogoś w nędzy

jemanden seiner Verzweiflung überlassen – pozostawić kogoś w rozpaczy

das Haus dem Verfall überlassen– pozostawić dom
sich überlassen – oddać się czemuś (uczuciom, odczuciom)

sich ganz seinem Schmerz überlassen – całkowicie oddać się bólowi

sich dem Heimweh überlassen– oddać się tęsknocie za krajem

sich seinen Träumen überlassen– oddać się marzeniom
Kannst du mir bitte ein Stück Kuchen überlassen? – Czy możesz mi zostawić kawałek ciasta?
auslassen – pomijać, opuszczać, omijać
auslassen – ließ aus – hat ausgelassen (czasownik rozdzielny)

das Komma auslassen – pomijać przecinek

den Satz, das Wort auslassen – pominąć zdanie, słowo
beim Schreiben versehentlich – niechcący przy pisaniu

eine Gelegenheit auslassen – omijać okazję

kein Geschäft auslassen – nie omijać żadnego interesu

keine Chance auslassen – nie omijać żadnej szansy

das Dessert auslassen– ominąć deser
die Weste, den Mantel auslassen – nie zakładać kamizelki, płaszcza

seine Wut an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swoją wściekłość

seine schlechte Laune an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swój zły humor

seinen Ärger an jemandem auslassen – wyładowywać na kimś swoją złość

das Licht auslassen – zostawić wyłączone światło

den Fernseher auslassen – zostawić wyłączony telewizor

den Hund auslassen – wypuścić psa
Butter auslassen – rozpuścić / roztopić masło

Speck auslassen – roztopić słoninę

sich über jemanden / etwas auslassen – wypowiadać się o kimś / o czymś

Sie hat sich nicht näher über das Thema ausgelassen. – Nie wypowiedziała się bliżej na ten temat.

Er ließ sich eingehend über ihr Missgeschick aus. – Wypowiedział się szczegółowo o jej niepowodzeniu.

Er hat sich mächtig über den Abteilungsleiter ausgelassen. – Porządnie drwił z kierownika działu.
Der Unterricht ist ausgefallen. – Lekcje się nie odbyły, przepadły.

Das Treffen ist ausgefallen. – Spotkanie się nie odbyło. 
Przyimki (1): durch

Rola przedrostka „be-” wzmacniającego znaczenie czasowników

Dzisiaj odniosę się do mojego ostatniego postu o czasownikach z przedrostkiem „be-„, który możecie znaleźć tutaj. Wymieniłam tam kilka czasowników i dzisiaj pokażę na przykładach, jak prefiks „be-” intensyfikuje znaczenie.
W zdecydowanej większości przykładów ta intensyfikacja jest wyraźnie widoczna, czasem różnica jest bardzo mała i czasowników można używać zamiennie. Za każdym razem omawiam najpierw znaczenie podstawowego czasownika, potem znaczenie czasownika z prefiksem „be-„. 
1. fragen – pytać

jemanden unvermittelt / beiläufig / geradeheraus fragen – pytać kogoś nagle / mimochodem / bez ogródek
gezielt / überlegt fragen – stawiać pytania celowo / rozważnie
nach etwas fragen – pytać o coś (dowiadywać się)
Die Touristen haben nach dem Weg gefragt. – Turyści pytali o drogę.
nach etwas fragen – interesować się czymś, troszczyć się o coś (najczęściej czasownik jest używany z negacją)
Der Opa fragte nicht nach seinen Enkeln. – Dziadek nie interesował się wnukami.
Wer fragt schon nach einem alten Menschen? – Kto interesuje się starym człowiekiem?
jemanden um etwas fragen – zwracać się do kogoś z prośbą
Kann ich dich um Rat fragen? – Mogę prosić cię o radę?
Du musst um Erlaubnis fragen. – Musisz poprosić  o pozwolenie.
um / nach / wegen Arbeit fragen – pytać (prosić) o pracę
sich fragen – pytać się (siebie samego), zastanawiać się
Ich frage mich, was ich falsch getan habe. – Pytam się, co zrobiłam źle.
Sie fragt sich, ob sie sich entschuldigen sollte. – Zastanawia się, czy powinna przeprosić.
einen Zeugen befragen – przepytać świadka
einen Schauspieler befragen – przeprowadzić wywiad z aktorem
die Bevölkerung befragen – ankietować ludność
jemanden nach seiner Meinung befragen – zapytać kogoś o zdanie
jemanden über seine Vergangenheit befragen – wypytać kogoś o przeszłość
einen Arzt befragen – poradzić się lekarza
Wenn es dir so schlecht geht, dann befrag doch einen Arzt! – Jeśli czujesz się tak źle, to zapytaj lekarza!
Die Wahrsagerin befragt ihre Karten. – Wróżka radzi się kart.
sich bei jemandem Rat befragen (über/nach etwas) – konsultować się z kimś
sich bei einem Rechtsanwalt befragen – konsultować się z adwokatem
2. (sich) fühlen – czuć (się)
befühlen – badać dotykiem
einen Stoff befühlen– badać dotykiem materiał
3. fürchten – bać się
Ich fürchte seine Reaktion. – Boję się jego reakcji.
weder Tod noch Teufel fürchten – nie bać się niczego
um jemanden / etwas fürchten– bać się o kogoś / coś
Ich fürchte um meine Kinder. – Boję się o moje dzieci.
sich vor jemandem / etwas fürchten – bać się kogoś / czegoś
Fürchtest du dich vor der ganzen Situation? – Boisz się całej sytuacji?
etwas befürchten– obawiać się czegoś
Ich befürchte, dass… – Obawiam się, że… (można tu też powiedzieć „Ich fürchte, dass…”)
Es ist zu befürchten, dass... – Należy obawiać się, że… („Es steht zu befürchten, dass…”)
das Schlimmste befürchten– obawiać się najgorszego
So etwas hatte ich befürchtet. – Czegoś takiego się obawiałam.
4. sich mühen etwas zu tun – starać się coś zrobić
So sehr er sich auch mühte… – Jakkolwiek się starał…
jemanden bemühen– fatygować kogoś
Darf ich euch noch einmal bemühen? – Zechcielibyście jeszcze raz się pofatygować?
Der Chef bemühte uns zu sich. – Szef wezwał nas do siebie.
sich zum Nachbarn bemühen– pofatygować się do sąsiada
Bitte bemühen Sie sich nicht! – Proszę się nie fatygować!
einen Anwalt bemühen– konsultować się z adwokatem
sich bemühen– starać się
sich um jemanden bemühen– troszczyć się o kogoś
Er bemühte sich um den Kranken. – Troszczył się o chorego.
sich um jemanden/etwas bemühen – zabiegać o kogoś/o coś
Er bemühte sich sehr um seine Tischdame. – Zabiegał o swoją partnerkę przy stole.
5. antworten – odpowiadać
auf eine Frage antworten – odpowiadać na pytanie
eine Frage beantworten – odpowiadać na pytanie
eine Frage mit (einem) Nein beantworten – odpowiedzieć przecząco na pytanie
eine Anfrage schriftlich beantworten – odpowiedzieć pisemnie na zapytanie
einen Gruß beantworten – odpowiedzieć na pozdrowienie
6. argwöhnen – podejrzewać
Ich argwöhnte eine Falle. – Podejrzewałam pułapkę.
Man argwöhnte einen Verbrecher in ihm. – Podejrzewano, że jest przestępcą.
jemanden / etwas beargwöhnen – podejrzewać kogoś / coś
einen Fremden beargwöhnen– podejrzewać obcego
Sie fühlte sich von allen beargwöhnt. – Czuła, że jest podejrzewana przez wszystkich.
7. danken – dziękować
jemandem vielmals danken – dziękować stokrotnie
Gott auf (den) Knien danken – dziękować Bogu na kolanach
Er hat mir (für) meine Hilfe schnell gedankt. – Szybko podziękował mi za pomoc.
sich bei jemandem für etwas bedanken – dziękować komuś za coś
ich bedanke mich – ich danke sehr, ich danke Ihnen
8. drohen – grozić
mit etwas drohen – grozić czymś
jemandem mit dem Finger / mit der Faust drohen – grozić komuś palcem / pięścią
eine drohende Haltung einnehmen – przybrać groźną postawę
Die Brücke droht abzustürzen. – Most grozi zawaleniem.
jemandem mit etwas drohen – grozić komuś czymś
Er drohte mir mit einer Strafe. – Groził mi karą. 
bedrohen – zagrażać, grozić
Das Hochwasser bedroht die Stadt. – Powódź zagraża miastu.
jemandem mit dem Tod bedrohen – grozić komuś śmiercią
jemandem mit einem Messer bedrohen – grozić komuś nożem
sich bedroht fühlen  – czuć się zagrożonym
Sein Leben ist bedroht. – Jego życie jest zagrożone.
Der Friede war bedroht. – Pokój był zagrożony.
eine bedrohte Art – zagrożony gatunek

Diese Tierart ist vom Aussterben bedroht. – Ten gatunek zwierząt jest zagrożony wymarciem. 
Przyimki (1): durch

Czasowniki z prefiksem „be-„. Część 2

Dzisiaj semantyczna, czyli znaczeniowa funkcja czasowników z przedrostkiem „be-„.
1. Czasowniki oznaczające dodanie coś do czegoś, np. bewaffnen – uzbrajać (od die Waffe – broń), beflaggen – oflagowywać (od die Flagge – flaga), bezuschussen – subwencjonować, dotować (od der Zuschuss – wsparcie finansowe, subwencja, dotacja), befiedern – opatrzyć piórami (od die Fieder – małe pióro), bestuhlen– wyposażyć w krzesła (od der Stuhl – krzesło), beschriften – opisywać (od die Schrift – pismo), bekränzen – wieńczyć, ozdabiać wieńcami (od der Kranz – wieniec), besohlen – zelować (od die Sohle – podeszwa), beauskunften – informować (od die Auskunft – informacja), bebändern – opatrzyć wstążką, wstęgą (od das Band – wstążka, wstęga), bebauen – zabudować (od der Bau – budowa), bebildern – ilustrować (od das Bild – obraz, ilustracja), beehren – zaszczycić (od die Ehre – honor, zaszczyt).
2.Czasowniki oznaczające akcję prowadzącą do określonego celu, np. beforsten – zalesiać, bewalden – zalesiać, befruchten – zapładniać, zapylać, beflecken – poplamić, begrenzen – odgraniczać, odgradzać, befreien – uwalniać, beleuchten – oświetlać, beabsichtigen – zamierzać, beackern – zaorywać, bedingen – pociągnąć za sobą, wymagać, beeinträchtigen– szkodzić, utrudniać, zakłócać, beerdigen – pochować, grzebać, befehlen – rozkazywać.
3. Czasowniki oznaczające zachowanie, np. bevormunden – narzucać swoją wolę, podporządkowywać, bewirten – ugaszczać, podejmować, bemuttern – matkować, begönnern – protegować, wspierać, beäugen – otaksować, ostrożnie się przyglądać, beäugeln – przyglądać się, bedauern – żałować, bedienen – obsługiwać.
4. Czasowniki oznaczające przypisywanie komuś lub czemuś danej roli/cechy, np. beschuldigen – obwiniać, befreien – uwalniać, befugen – upoważniać, befähigen – upoważniać, umożliwiać, begünstigen – sprzyjać, faworyzować, protegować, beleidigen – obrażać, beschweren – utrudniać, beseligen – uczynić kogoś niezmiernie szczęśliwym.
5. Jedyny czasownik pochodzący od przysłówka: bejahen – odpowiadać twierdząco, przytakiwać, potwierdzać, afirmować.

6. Czasowniki utworzone, aby uczynić bardziej intensywnym znaczenie podstawowego czasownika, np. befragen – wypytywać, przepytywać, zapytać, befühlen – badać dotykiem, befürchten – obawiać się, (sich) bemühen – starać się, beantworten – odpowiadać, beargwöhnen – podejrzewać, bedanken – dziękować, bedrohen – grozić.