Dlaczego „Karwoche”?

Dlaczego „Karwoche”?

Moi uczniowie często pytają mnie, dlaczego Wielki Tydzień nazywa się po niemiecku „Karwoche„. Rzeczywiście, nazwa brzmi dosyć dziwnie. Wywodzi się ona od średniowysokoniemieckiego słowa „karvrítac”, pochodzącego z kolei od starowysokoniemieckiego „chara” oznaczającego „smutek, lament, biadanie”. Słowo „chara” pochodzi od dźwiękonaśladowczego tematu czasownika – „ĝar” o znaczeniu „wołać, krzyczeć, biadolić”. Dodam, że również w innych językach indogermańskich znajdują się podobne słowa, np. greckie „gḗrys” (wołanie, głos).

Wielki Piątek to po niemiecku „Karfreitag„. Słowu „chara” odpowiadało gotyckie „kara” (troska) oraz angielskie „care”. Od tego germańskiego rzeczownika pochodzi współczesny przymiotnik „karg”.

Wielki Czwartek nazywa się zaś „Gründonnerstag„. Nazwa też ciekawa – pochodzi od zwyczaju jedzenia w ten dzień tylko zielonych potraw, szczególnie zielonej kapusty.

 

Źródło: DUDEN Herkunftswörterbuch

Dlaczego „Karwoche”?

Słowa i konteksty. Część 5

Dzisiaj czas na kolejną część serii, w której przedstawiam Wam kilka znaczeń danego słowa wraz z kontekstami.



frisch

1. Ist dieser Käse noch frisch?
2. Gestern früh war es warm, aber heute ist es frisch.
3. Der Dieb wurde auf frischer Tat ertappt.
4. Setz dich auf die Bank nicht, sie ist frisch gestrichen!
5. Im Hotel müssen frische Handtücher immer vorhanden sein.

frisch – świeży
frisch – chłodny
frischer Wind – chłodny wiatr
es ist frisch – jest chłodno
jemanden auf frischer Tat ertappen – przyłapać kogoś na gorącym uczynku
frisch gestrichen – świeżo malowane

stillen – stillte – hat gestillt 

1. Die Mutter stillt ihr Baby noch, es ist erst 2 Monate.
2. Ich habe den ganzen Tag nicht gegessen und erst am Abend konnte ich meinen Hunger stillen.
3. Die Schmerzen des Patienten konnten gestillt werden.

stillen – karmić piersia
Hunger stillen – zaspokoić głód
Durst stillen – zaspokoić pragnienie
Neugier stillen – zaspokoić ciekawość
Schmerzen stillen – koić bóle

bekommen – bekam – hat bekommen 

1. Ich habe die CD geschenkt bekommen.
2. Das Kind hat schon einen Zahn bekommen.
3. Ich hatte Magenschmerzen und der Kamillentee ist mir gut bekommen. (w tym znaczeniu stosujemy czasownik posiłkowy „sein”)
4. Soll ich dir helfen oder bekommst du das hin?
5. Sie hat ein Kind bekommen.

etwas geschenkt bekommen – otrzymać coś w prezencie
einen Zahn bekommen
etwas hinbekommen – radzić sobie z czymś
ein Kind bekommen – urodzić dziecko
jemandem gut / schlecht bekommen – służyć / nie służyć komuś (wyjść / nie wyjść na zdrowie)

Dlaczego „Karwoche”?

Przyimki „samt”, „mitsamt” oraz „nebst”

Zapraszam na kolejny gramatyczny post z zaimkami nie tak często używanymi, czyli „samt”, „mitsamt” oraz „nebst”.

  • samt” jest przyimkiem łączącym się z celownikiem. Jego znaczenie to „zusammen mit” – „razem z”, „wraz z”.

 

der Schmuckkastem mitsamt Ringen und Ketten ist nicht mehr da – nie ma już szkatułki na biżuterię wraz z pierścionkami i wisiorkami
samt und sonders – wszyscy bez wyjątku
das Gerät samt Zubehör – sprzęt wraz z akcesoriami
samt Gepäck– razem z bagażem
  • Przyimek „mitsamt” również łączy się z celownikiem i ma takie samo znaczenie – „wraz z”, „łącznie z”.
mitsamt der Familie – wraz z rodziną
das Haus mitsamt den Bewohnern – dom wraz z mieszkańcami
der Mensch mitsamt seinem Vermögen – człowiek wraz z majątkiem
  • Przyimek „nebst” też łączy się z celownikiem i jego znaczenie jest w zasadzie takie samo, tyle że jest nieco mniej używany.

 

eine Kirche nebst einem Kloster – kościół wraz z klasztorem
der Antrag nebst Anlagen – wniosek wraz z załącznikami
eine Summe nebst Zinsen – suma wraz z odsetkami
der Text nebst Bemerkungen – tekst wraz z uwagami

Przygotowując post, korzystałam ze słowników PONS oraz DUDEN Universalwoerterbuch.

Dlaczego „Karwoche”?

Przyimek „mit”

Dzisiaj przygotowałam dla Was post o zastosowaniach przyimka „mit”. Z kategorii gramatycznej kolejne będą posty o przyimkach „samt”, „mitsamt” oder „nebst”.


Przyimek mit:

1. Wyraża współdziałanie,  w danej czynności z jedną lub więcej osobami:

Sie ist mit mir in die Stadt gegangen. – Poszła ze mną do miasta.
Willst du mit uns ins Kino gehen? – Czy chcesz iść z nami do kina?

2. Wyraża wzajemność w danej czynności:

sich mit jemandem unterhalten – rozmawiać z kimś
mit jemandem streiten – kłócić się z kimś

3. Wyraża przynależność:

ein Computer mit Internetzugang – komputer z dostępem do Internetu
eine Familie mit Kindern – rodzina z dziećmi
ein Buch mit einem interessanten Anhang – książka z ciekawym suplementem

4. Wyraża włączenie czegoś do czegoś, uwzględnienie:

eine Flasche mit Pfand – butelka z fantem
ein Zimmer mit Bad – pokój z łazienką

5. Wyraża, że dana rzecz coś zawiera:

eine Villa mit 15 Zimmern – willa z 15 pokojami
eine Flasche mit Wasser – butelka z wodą

6. Wyraża okoliczności towarzyszące, sposób wykonania danej czynności:

mit Appetit essen – jeść z apetytem
mit Fieber im Bett liegen – leżeć z gorączką w łóżku
etwas mit Absicht tun – robić coś celowo (umyślnie)

7. Wyraża środek pomocniczy, materiał, z którego pomocą dana czynność jest wykonywana:

die Hände mit Seife waschen – myć ręce mydłem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Boot fahren – płynąć łodzią
alles mit Butter kochen – gotować wszystko z masłem (z użyciem masła)
jeden Nachtisch mit Zucker zubereiten – każdy deser przygotowywać z cukrem

8. Wyraża pewien ogólny związek pomiędzy czasownikiem a dopełnieniem:

Was ist los mit dir? – Co się z tobą dzieje?
langsam voran mit der Arbeit gehen – powoli postępować z pracą (robić powolne postępy)
es geht bergab mit ihnen – oni mają się coraz gorzej
Raus mit dir! – Wynoś się!

9. Jest często częścią przydawki przyimkowej:

er mit seinen komischen Hobbys – on ze swoimi dziwnymi hobby
Der ist verrückt mit seinen vielen Autos. – On ze swoimi wieloma samochodami jest szalony.

10. Określa równoczesny bieg dwóch rzeczy:

mit der Strömung rudern – wiosłować wraz z prądem
mit der Zeit gehen – iść z czasem

11. Określa zakończenie procesu, wydarzenia w pewnych kontekstach: 

mit (dem) Einbruch der Dunkelheit (można też powiedzieć: bei Einbruch der Dunkelheit) – wraz z nastaniem ciemności
Mit 29 (Jahren) bin ich selbstbewusster. – W wieku 29 lat jestem bardziej pewna siebie.
mit 90 Jahren sterben – umrzeć w wieku 90 lat
Mit dem heutigen Tag hat sich vieles geändert. – Wraz z dzisiejszym dniem wiele się zmieniło.

Należy dodać, że przyimek „mit” bardzo często wyraża polski narzędnik, który odpowiada na pytania „kim? czym?” 

„Mit” łączy się z celownikiem, dlatego też powiemy:

mit einem Kuli schreiben – pisać długopisem
die Schokocreme mit einem Löffel verrühren – mieszać krem czekoladowy łyżką
mit dem Auto fahren – jechać samochodem
mit der U-Bahn fahren – jechać metrem
mit dem Zug reisen – podróżować pociągiem
Fotos mit einem neuen Fotoapparat machen – robić zdjęcia nowym aparatem
Brot mit einem Messer schneiden – kroić chleb nożem

Dlaczego „Karwoche”?

Słowa i konteksty. Część 4

Dziś wracam na chwilę do serii „Słowa i konteksty”, w której prezentuję Wam różne zastosowania poszczególnych słówek. Poprzednie części znajdziecie pod nową etykietą „słowa i konteksty”. 

Od dzisiaj możecie mi zadawać pytania na ask.fm

https://m.ask.fm/Gretinia25


1. der Sinn, die Sinne 

a). Er hat seine fünf Sinne nicht beisammen.
b) Die fünf Sinne des Menschen sind: das Hören, das Sehen, das Riechen, das Schmecken und das Tasten.
c) Was du gesagt hast, macht keinen Sinn.
d) Er hat Sinn für Humor.
e) Sie hatte wenig Sinn für Geburtstagspartys.

seine fünf Sinne nicht beisammen haben – nie być przy zdrowych zmysłach 
der Sinn, die Sinne – zmysł, zmysły
die fünf Sinne – pięć zmysłów
Sinn machen – mieć sens 
keinen Sinn machen (haben) – nie mieć sensu 
Sinn für Humor haben – mieć poczucie humoru 
Sinn für etwas haben – mieć wyczucie czegoś, mieć powiązanie z czymś 
2. verabschieden – verabschiedete – hat verabschiedet 

a) Wir müssen schon gehen, verabschieden wir uns von unseren Gastgebern!
b) Wegen des Betrugs wurde der Minister verabschieden.
c) Das Parlament hat den Haushalt für 2016 verabschiedet.

sich von jemandem verabschieden – pożegnać się z kimś 
jemanden verabschieden – dymisjonować kogoś 
den Haushalt verabschieden – uchwalić budżet 
ein Gesetz verabschieden – uchwalić ustawę 
3. die Partei, -en 

a) Der Politiker ist aus der Partei ausgetreten.
b) Im Zivilprozess gibt es immer zwei Parteien.
c) Er wollte mich unterstützen und hat für mich Partei ergriffen.

die Partei, -en – partia, strona (np. w procesie, w umowie) 
die politische Partei – partia polityczna 
in einer Partei sein – być w partii 
aus einer Partei austreten – wystąpić z partii 
für jemanden Partei ergreifen – stawać po czyjejś stronie 


P.S. Kolejna notka będzie o przyimkach „mit”, „mitsamt”, „nebst”, „samt”. 
Czekolady cesarzy i królów

Czekolady cesarzy i królów

Na dziś przygotowałam dla Was krótki wpis o trzech cukierniach: po jednej z Austrii, Szwajcarii i Niemiec, które w swoim czasie miały zaszczyt dostarczać słodycze na dwory cesarskie i królewskie.




Demel to jedna z najlepszych wiedeńskich cukierni. Do dzisiaj pozostała wierna tradycji. Istnieje ona od 1786 roku. Już cesarz Franciszek Józef i jego żona Elżbieta (cesarzowa Sissi) zlecali dostawy słodkości z tej cukierni do zamku Hofburg. Demel był nadwornym dostawcą słodyczy. Słynne wyroby to m.in. tzw. „kocie języczki” czy Margueriten-Milch.

Kaiser Franz Joseph und Gattin Elisabeth (Sissi)

 

die Katzenzungen

Cukiernia Maestrani, która swoją działalność rozpoczęła w 1852 roku w Lucernie, łączy tradycję z nowoczesnością. Aquilino Maestrani nauczył się rzemiosła od swojego ojca. Szwajcarska czekolada produkowana według włoskich przepisów uchodziła za coś szczególnego. W 1884 roku Maestrani został nadwornym dostawcą króla Umberto I (król Włoch w latach 1878-1900).

die Maestrani-Fabrik (1859, St. Gallen)

Cukiernia Niederegger z siedzibą w Lubece jest słynna ze względu na swój marcepan. Dzisiaj jest ona prowadzona już w siódmym pokoleniu. Tajemnica przepisu tkwi w składniku porównywalnym z wodą różaną, który dodawany jest do migdałów i cukru. Rodzinne przedsiębiorstwo zostało założone w 1806 roku w Lubece, w 1908 roku cesarz Wilhelm II mianował Niederegger nadwornym dostawcą. Oferta firmy obejmuje ponad 300 produktów, sprzedawanych również w firmowej kawiarni w Lubece.

Niederegger in Lübeck

 

das Marzipan von Niederegger
Kaiser Wilhelm II.
Źródło:
Frau im Spiegel Royal. Heft Nr. 1/2016, s. 60-61
Słowniczek do tematu:
der Hoflieferant – nadworny dostawca
der Hof, Höfe – dwór
die Konditorei – cukiernia
der Konditor – cukiernik
die Köstlichkeit – rarytas
der Kaiser – cesarz
die Kaiserin – cesarzowa
der Gatte – małżonek
die Gattin – małżonka
die Katzenzungen – kocie języczki
der Familienbetrieb – firma rodzinna
das Handwerk – rzemiosło
etwas Besonderes – coś szczególnego, specjalnego
das Marzipan – marcepan
die Mandel, -n – migdał
die Zutat, -en – składnik
naschen – łasować, jeść słodycze
genießen – delektować się, rozkoszować się
die Naschkatze – łasuch, łakomczuch
Tradition und Moderne verbinden – łączyć tradycję i nowoczesność
der Tradition treu – wierny tradycji
Kolęda „Am Weihnachtsbaum die Lichter brennen”

Kolęda „Am Weihnachtsbaum die Lichter brennen”

Am Weihnachtsbaum die Lichter
brennen” to znana niemiecka kolęda. Autorem tekstu jest Hermann
Kletke, tekst powstał w 1841 roku pt. „Weihnachtsspruch”.
Melodia powstała około 1830 roku i jej kompozytor nie jest znany.

 

Rozwój kolęd w XIX wieku był
związany z postępującą sekularyzacją świąt Bożego Narodzenia.
W kolędzie „Am Weihnachtsbaum die Lichter brennen” nie pojawia
się motyw narodzenia Jezusa. Zamiast tego najważniejszy w tekście
jest świąteczny nastrój i związana z nim choinka. Wokół
przystrojonej choinki gromadzi się cała rodzina. Niewidoczne i
niesłyszalne anioły przynoszą dobrym ludziom błogosławieństwo
Boga. W czasie, gdy powstała kolęda, mało rodzin mogło pozwolić
sobie na przystrojoną choinkę, poza tym zwyczaj ten nie był
jeszcze tak rozpowszechniony.

Święta Bożego Narodzenia 1892

Tekst kolędy:

Am Weihnachtsbaum die Lichter brennen,
wie glänzt er festlich, lieb und mild,
als spräch' er: „Wollt in mir erkennen
getreuer Hoffnung stilles Bild!”Die Kinder steh’n mit hellen Blicken,
das Auge lacht, es lacht das Herz,
o fröhlich seliges Entzücken,
die Alten schauen himmelwärts.Zwei Engel sind hereingetreten,
kein Auge hat sie kommen seh’n,
sie geh’n zum Weihnachtstisch und beten,
und wenden wieder sich und geh’n.

„Gesegnet seid ihr alten Leute,
gesegnet sei du kleine Schar!
Wir bringen Gottes Segen heute
dem braunen wie dem weißen Haar.

Zu guten Menschen, die sich lieben,
schickt uns der Herr als Boten aus,
und seid ihr treu und fromm geblieben,
wir treten wieder in dies Haus.”

Kein Ohr hat ihren Spruch vernommen,
unsichtbar jedes Menschen Blick
sind sie gegangen wie gekommen,
doch Gottes Segen blieb zurück.

  brennen – palić
się, płonąć
glänzen
– świecić się, błyszczeć, lśnić 
festlich
– świąteczny, odświętny, uroczysty 
mild
– łagodny
erkennen
– rozpoznać, pojąć, zrozumieć 
getreu
– wierny
selig
– błogosławiony, błogi, przyjemny 
das
Entz
ü
cken
– zachwyt
himmelwärts
– w stronę nieba
beten
– modlić się
wenden
– zawracać
segnen
– błogosławić
gesegnet
– błogosławiony
die
Schar, -en
 – gromada, tłum 
der Segen – błogosławieństwo
der
Bote, -n
– posłaniec
fromm
– pobożny
vernehmen
– słyszeć
unsichtbar
– niewidoczny
Dlaczego „Karwoche”?

W 80 blogów dookoła świata: Edycja świąteczna

We wspolnej akcji blogerów językowych „W 80 blogów dookoła świata” przyszedł czas na edycję świąteczną.

Zapraszam do obejrzenia przygotowanego z tej okazji filmiku. Niestety nie miałam czasu wziąć w nim udziału, może następnym razem:

Życzenia Bożonarodzeniowe od Blogów językowych i kulturowych

Blogi występujące w filmie:

Angielski C2 – http://angielskic2.pl/
Blog o tłumaczeniach i języku rosyjskim http://dagatlumaczy.pl/
Francuskie i inne notatki Niki http://notatkiniki.blogspot.com/
Hiszpański na luzie http://www.hiszpanskinaluzie.pl/
Język angielski dla każdego http://www.angdlakazdego.blogspot.com/
Madou en France http://www.madou.pl/
Niemiecka Sofa www.niemieckasofa.pl
O języku kirgiskim http://kirgiski.pl/
Studia parla ama http://studiaparlaama.pl/
Anlässlich des Weihnachtsfestes wünsche ich Euch:
 
ein schönes Feiern im Familienkreis
nette Treffen im Freundeskreis 
frohe, besinnliche und erholsame Weihnachtstage
einen guten Einstieg ins kommende Jahr
ein gesegnetes und friedvolles Jahr 2016 
dass eure Träume in Erfüllung gehen

das Weihnachtsfest – święta Bożego Narodzenia 
der Familienkreis – krąg rodziny 
der Freundeskreis – krąg przyjaciół
froh – wesoły
besinnlich – refleksyjny, nastrojowy 
erholsam – spokojny 
der Einstieg – start, rozpoczęcie 
gesegnet – błogosławiony, szczęśliwy 
friedvoll – pełen pokoju 
in Erfüllung gehen – spełnić się 
 

W 80 blogów dookoła świata…

80blogow.png

… jest wspólną akcją blogerów językowych. Co miesiąc zajmujemy się jednym, wybranym tematem.

O du fröhliche

O du fröhliche

O du fröhliche” to jedna z najbardziej znanych kolęd niemieckich i też jedna z moich ulubionych. Jej autorem był Johannes Daniel Falk (1768-1826), jednak tylko pierwsza strofa jest śpiewana do dzisiaj w niezmienionej formie, kolejne dwie zmienił Heinrich Holzschuher (1798-1847).

Po tym jak Johannes Daniel Falk stracił czworo ze swoich siedmiorga dzieci na skutek epidemii tyfusa, założył w Weimarze „Rettungshaus für verwahrloste Kinder” – miejsce, w którym schronienie znajdowały zaniedbane dzieci. Im poświęcił piosenkę „O du fröhliche”, która dzisiaj znana jest jako kolęda. Znalazł ją w zbiorze „Stimmen der Völker in Liedern” („Głody ludów w piosenkach”) Johanna Gottfrieda Herdera (1744-1803). W wersji pierwotnej piosenka była określana jako  „Alldreifeiertagslied”, czyli jako pieśń, w której opiewane są trzy główne chrześcijańskie święta, czyli Boże Narodzenie (Weihnachten), Wielkanoc (Ostern) i Zielone Świątki (Pfingsten). Holzschuher, który zmienił dwie strofy, był pomocnikiem Falka.

Współczesny tekst:

O du fröhliche, o du selige,
gnadenbringende Weihnachtszeit!
Welt ging verloren, Christ ist geboren:
Freue, freue dich, o Christenheit!


O du fröhliche, o du selige,
gnadenbringende Weihnachtszeit!
Christ ist erschienen, uns zu versühnen:
Freue, freue dich, o Christenheit!


O du fröhliche, o du selige,
gnadenbringende Weihnachtszeit!
Himmlische Heere jauchzen Dir Ehre:
Freue, freue dich, o Christenheit!

fröhlich – wesoły
selig – błogosławiony
gnadenbringend – przynoszący łaski
die Gnade, -n – łaska
versöhnen – pogodzić, pojednać (dawna pisownia: versühnen)
himmlisch – boski, niebiański
das Heer, -e – wojsko, armia
jauchzen – weselić się, radować się
die Ehre, -n – honor, godność

Tutaj możecie posłuchać wersji dla dzieci:

Natomiast tutaj w wykonaniu chóru chłopięcego:
Bardzo ładną wersję kolędy nagrała Helene Fischer na swój album świąteczny „Weihnachten” wydany w tym roku (mam i bardzo polecam):
Lebkuchen, czyli kilka słów o piernikach

Lebkuchen, czyli kilka słów o piernikach

Dzisiaj parę słów o piernikach. Na szczęście uda mi się przygotować jeszcze kilka świątecznych postów. Pierniki zawsze kojarzyły i kojarzą mi się z Adwentem. Tak jak kiedyś wspominałam, nie jem słodyczy, ale pierniki w czasie Adwentu są jedynym, z czego nigdy nie zrezygnowałam. Wtedy pozwalam sobie na kawałek piernika upieczonego przez kogoś z moich znajomych.

der Lebkuchen – w języku średniowysokoniemieckim „leb(e)kuoche„. Pierwsza część słowa pochodzi prawodopodobnie od „Laib” (bochenek), tak właściwie jest to więc „Brotkuchen” – chlebowe ciasto.

Tak słowo wyjaśnia DUDEN Universalwörterbuch:


mit Sirup oder Honig und vielen Gewürzen gebackener Kuchen

Słownik synonimów podaje następujące synonimy: Honigkuchen, Pfefferkuchen, Printe, Gewürzkuchen  – z tymi określeniami spotkałam się w moim regionie. Inne synonimy to: Weinbeißer (Austria), Biber (Szwajcaria), Zelten (południowe Niemcy, Austria), Lebzelten (Bawaria, Austria).

Pierwsze pisane źródła o piernikach pochodzą z 350 roku p.n.e. Tak właściwie były to ciasta z dodatkiem miodu, które piekli także starożytni Egipcjanie. Rzymianie znali „panis mellitus” – miód był smarowany na ciasto i potem tak pieczony.

Pierniki znane w dzisiejszej formie zostały wynalezione w belgijskim mieście Dinant, potem ich przygotowanie zostało udoskonalone w niemieckim Aachen. Bardzo znane są Aachener Printen. We frankijskich klasztorach zakonnice podawały pierniki jako deser. Jako „Pfefferkuchen” zostały one wspomniane w Ulm w 1296 roku. W XIV wieku pierniki były pieczone w męskich klasztorach w Norymberdze. Pierniki były bardzo chętnie pieczone ze względu na to, że można je długo przechowywać i w ciężkich czasach były one rozdawane przez mnichów. W klasztornych piekarniach pierniki były pieczone także na opłatkach.

Wynalezienie proszku do pieczenia pod koniec XIX wieku doprowadziło do powstania najróżniejszych wariantów piernika.

 

Pieczenie pierników około 1520 roku

Pulsnitzer Spitzkuchen

Nuernberger Oblatenlebkuchen

Ja bardzo lubię również pierniki z Norymbergi firmy Schmidt. Moim zdaniem są jednymi z najlepszych dostępnych na rynku. Na stronie firmy Schmidt można znaleźć całą ofertę:

Lebkuchen Schmidt

Elisen-Schnitten

Dominosteine

Feinste Nuss-Elisen-Lebkuchen

Na koniec jeszcze mały słowniczek:

der Lebkuchen, die Lebkuchen – piernik, pierniki
der Honig – miód
das Gewürz, die Gewürze – przyprawa, przyprawy
süß – słodki
kräftig – pożywny
lange haltbar – długo przydatny do spożycia
das Weihnachtsgebäck – świąteczny wypiek
die Lebkuchenherstellung – produkcja pierników
die Oblate, die Oblaten – opłatek, opłatki
das Kloster, die Klöster – klasztor, klasztory
die Nonne, die Nonnen – zakonnica, zakonnice
der Mönch, die Mönche – mnich, mnisi
das Backpulver – proszek do pieczenia
der Anis – anyż
der Fenchel – koper włoski
der Ingwer – imbir
der / das Kardamom – kardamon
der Koriander – kolendra
der Muskat (die Muskatnuss) – gałka muszkatołowa
die Nelke – goździk
der / das Piment – ziele angielskie
der Zimt – cynamon

Źródło

 

Słówka „Abendland” i „Morgenland”

Słówka „Abendland” i „Morgenland”

Dzisiaj pora przyszła na omówienie bardzo ładnych słów „Abendland” i „Morgenland”. Skąd się wzięły w języku niemieckim i co oznaczają?

das Abendland (der Okzident, der Westen, die Alte Welt) – Zachód, dawniej: Stary Świat

abendländisch – zachodni

die abendländische Kultur – zachodnia kultura

die abendländische Tradition – zachodnia tradycja

die abendländische Kunst – zachodnia sztuka

das Morgenland (der Orient, der Osten) – Wschód, kraje wschodnie, Orient, najczęściej Bliski Wschód (der Nahe Osten), czasami do definicji jest też wliczany także Daleki Wschód (der Ferne Osten)

die drei Weisen aus dem Morgenland – trzej Mędrcy ze Wschodu

morgenländisch – wschodni, dawniej: orientalny

Skąd wzięła się nazwa „Morgenland”? 

Jest ona związana ze wschodem Słońca. Wcześniej było ono uznawane za pomoc w orientacji. Greckie określenie „Anatole” oznaczało „Wschód”. Słowo „Orient” pochodzi od łacińskiego „oriens” – „wschodzący”. Arabskie słowo „Mashreq” – 'Wschód” pochodzi od czasownika „yshruq” – „wschodzić”.

Określenie „Morgenland” wprowadził do języka niemieckiego Marcin Luter, który w swoim tłumaczeniu Biblii – w Ewangelii św. Mateusza – użył nazwy „Die Weisen aus dem Morgenland„. Dosłownie przetłumaczył on greckie słowo „Anatole„.

Sandro Botticelli: Adorazione dei Magi (Pokłon Trzech Króli), ok. 1475

Słowo „Abendland” 

Historia nazwy „Abendland” sięga jeszcze czasów Cesarstwa Rzymskiego. Łacińskie „sol occidens” oznaczało „zachodzące Słońce”. Kaspar Hedio użył nazwy „Abendländer” po raz pierwszy w 1529 roku. Marcin Luter w swoim tłumaczeniu Biblii używał nazwy „Abend„.

Dlaczego „Karwoche”?

Słowa i konteksty. Część 3

Dzisiaj nadeszła kolej na trzecią część serii „Słowa i konteksty”, gdzie omawiam kilka znaczeń danego słowa. Tutaj znajdziecie poprzednie części:

Słowa i konteksty. Część 1

Słowa i konteksty. Część 2

1. die Seite, -n – bok (ciała), strona (np. książki, ulicy), aspekt, problem 

Der Mann ist auf einer Seite gelähmt. – Mężczyzna jest sparaliżowany po jednej stronie.

Nach dem ganzen Tag tut mir die rechte Seite weh. – Po całym dniu boli mnie prawy bok.

Auf der anderen Seite der Straße befindet sich die Kreisverwaltung. – Po prawej stronie ulicy znajduje się administracja okręgu (powiatu).

Wir müssen das Problem von einer anderen Seite betrachten. – Musimy rozpatrzyć ten problem z innego punktu widzenia.

2. sich erholen (erholte sich – hat sich erholt) – odzyskać siły, wydobrzeć, wypocząć 

Im Sommer habe ich mich gut erholt. – W lecie dobrze wypoczęłam.

Zum Glück hat er sich von der Krankheit schon erholt. – Na szczęście wydobrzał po chorobie (odzyskał siły).

Die Batterie hat sich über Nacht erholt. – Bateria przez noc się naładowała.

Die Börsenkurse haben sich erholt. – Kursy na giełdzie wzrosły.

3. der Kopf, die Köpfe – głowa

Ich weiß, dass du jetzt traurig bist, aber Kopf hoch! Ich helfe dir. – Wiem, że jesteś teraz smutny, ale głowa do góry!

Sie hat allen Männern den Kopf verdreht. – Zawróciła wszystkim mężczyznom w głowie.

Sie schüttelte verständnislos den Kopf. – Potrząsała głową, nie rozumiejąc.

4. einsam – samotny 

Er ist leider einsam und verlassen. – On jest niestety samotny i opuszczony.

Das Haus ist  einsam gelegen. Es ist unglaublich schwer, es zu finden. – Dom jest położony w odosobnieniu. Jest niewiarygodnie trudno go znaleźć.

Er war eigentlich immer von Menschen umgeben, aber ist trotzdem einsam gestorben. – Tak właściwie zawsze był otoczony ludźmi, ale mimo to zmarł samotnie.

Ich wünsche mich auf eine einsame Insel. – Chciałbym na bezludną wyspę.

5. die Tafel, -n – tablica, tabliczka, tabela, stół

Er isst schon gerne eine Tafel bittere Schokolade. – On chętnie je tabliczkę gorzkiej czekolady.

Die Lehrerin bat den Schüler, das Wort an die Tafel zu schreiben. – Nauczycielka poprosiła ucznia, aby napisał słowo na tablicę.

Wir feiern heute die goldene Hochzeit, eine festlich geschmückte Tafel ist schon fertig. – Świętujemy dzisiaj złote wesele, uroczyście ozdobiony stół jest już gotowy.

Wir haben eine Tafel mit vier Gedecken reserviert. – Zarezerwowaliśmy stół z czterema nakryciami.